پاکستان

تنش‌های اخیر میان افغانستان و پاکستان بار دیگر نشان داد که بی‌اعتمادی و رقابت‌های امنیتی بین دو طرف ریشه‌دار است و تا زمانی که دیپلماسی فعال و سازوکارهای مشترک مرزی احیا نشود، هر حادثه‌ای می‌تواند به بحرانی فراتر از مرزها و تهدیدی جدی برای ثبات منطقه بدل شود.

درگیری مرزی میان نیرو‌های طالبان و مرزبانان پاکستان در گذرگاه «اسپین‌بولدک–چمن» از سر گرفته شد؛ رویدادی که با تبادل اتهامات میان دو طرف درباره آغاز تیراندازی همراه شده و موجب فرار غیرنظامیان از مناطق مرزی شده است.

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران خواستار رفع موانع موجود و تسهیل مسیر تعاملات اقتصادی با پاکستان شد و هدف‌گذاری افزایش مبادلات تا سقف ۱۰ میلیارد دلار را دست‌یافتنی دانست.

توانمندی‌های ایران در حوزه‌های ژئوپلیتیکی، دیپلماتیک و اقتصادی، آن را به گزینه‌ای مؤثر برای میانجیگری میان افغانستان و پاکستان تبدیل کرده که می‌تواند با بهره‌گیری از تجربه و ظرفیت‌های خود نه تنها از شدت تنشهای مرزی بکاهد بلکه مسیر ایجاد صلحی پایدار و مستحکم میان دو همسایه را هموار کند.

پاکستان دهه‌ها وقت و منابع خود را صرف پرورش، پناه دادن، مسلح کردن، آموزش و تأمین مالی طالبان کرد اما همان‌طور که دکتر فرانکنشتاین دریافت، همیشه نمی‌توان هیولاهایی را که می‌آفریند کنترل کرد.

ترکیه به طور فعال و آگاهانه در حال ساخت یک محور ژئوپولیتیک جدید است. هسته مرکزی این محور را همکاری راهبردی ترکیه و پاکستان تشکیل می‌دهد، حلقه اتصال آن آذربایجان است و عرصه آزمون آن افغانستان. هدف نهایی ترکیه، ایجاد یک قوس نفوذ پیوسته است که از بالکان و قفقاز آغاز شده و با گذر از افغانستان و پاکستان، به اقیانوس هند برسد.

مذاکرات دو روزه در استانبول، با میانجیگری ترکیه و قطر، سومین دور از مذاکرات صلح میان افغانستان و پاکستان بود که برگزار می‌شد.

سفر محمدباقر قالیباف به پاکستان بیش از یک بازدید رسمی است؛ این سفر پیامی روشن می‌دهد: ایران تمایل دارد با پاکستان وارد مرحله‌ای جدید از همکاری‌های اقتصادی و منطقه‌ای شود

افغانستان از مهم‌ترین مقاصد صادراتی پاکستان در حوزه مواد غذایی و کالاهای صنعتی به‌شمار می‌رود و کاهش صادرات به این کشور فشار مضاعفی بر تراز تجاری اسلام‌آباد وارد ساخته است. این اختلالات، در کنار افزایش هزینه‌های واردات و حمل‌ونقل، موجی از تورم ایجاد کرد که فشار مضاعفی بر معیشت مردم پاکستان گذاشت و نارضایتی اجتماعی را تشدید نمود.

در هفته گذشته (از ۱۲ تا ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵)، درگیری‌های مرزی بین نیرو‌های پاکستانی و طالبان افغانستان به اوج خود رسید و منجر به تبادل آتش سنگین، حملات هوایی و ادعا‌های تلفات بالا از سوی هر دو طرف شد.

پاکستان دهه‌ها وقت و منابع خود را صرف پرورش، پناه دادن، مسلح کردن، آموزش و تأمین مالی طالبان کرد اما همان‌طور که دکتر فرانکنشتاین دریافت، همیشه نمی‌توان هیولاهایی را که می‌آفریند کنترل کرد.

در صورتی که طالبان در مقابله با گروه‌های تروریستی مستقر در خاک افغانستان اقدام عملی انجام ندهد نه ‌تنها روند مشروعیت‌بخشی این گروه با تأخیر و ابهامات بیشتری مواجه خواهد شد بلکه احتمال مداخله مستقیم کشورهای همسایه برای کنترل تهدیدات امنیتی نیز افزایش می‌یابد که می‌تواند به شکل‌گیری چالش‌های تازه در سطح منطقه منجر شود.

پاکستان، کشوری هسته‌ای با آرمان‌های پان‌اسلامی اما با مشکلات اقتصادی رو به افزایش، با این توافق فرصت دارد ساختار امنیتی غرب آسیا را گسترش دهد. این توافق منافع قابل توجهی برای اسلام‌آباد فراهم می‌کند، از جمله دستاوردهای مالی و ارتقای پرستیژ. عربستان میزبان بیش از ۲.۵ میلیون مهاجر پاکستانی است و ریاض از دهه ۱۹۸۰ بیش از ۳۰ میلیارد دلار در اقتصاد پاکستان سرمایه‌گذاری کرده است. توافق جدید به پاکستان اجازه می‌دهد تصویر خود را به‌عنوان حافظ جهان اسلام تقویت کند، نقشی که پس از آزمایش‌های هسته‌ای در ۱۹۹۸ ادعا کرده بود.

توافق اخیر دفاعی بین عربستان سعودی و پاکستان که در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵ به امضا رسید، به عنوان یک تحول راهبردی مهم در منظومه امنیتی خاورمیانه تلقی میشود.

در حالی که اکثریت قریب به اتفاق شهروندان و سرمایه گذاران هندی در آستانه اعلام توافق رسمی تجاری -تعرفه ای میان دهلی نو و واشنگتن بودند ناگهان همه چیز تغییر کرد! دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با صدور یک فرمان اجرایی، تعرفه‌های هند را به خاطر ادامه خرید نفت از روسیه ۲۵ درصد افزایش داد.این فرمان، کل تعرفه واردات هند به ایالات متحده را به ۵۰ درصد افزایش می‌دهد که این از جمله بالاترین تعرفه‌های اعمال شده دولت ترامپ است. به عبارتی گویاتر، نه تنها توافقی میان آمریکا و هند رخ نداده است بلکه واشنگتن دست به مجازات یکی از شرکای راهبردی خود در نظام بین الملل( آن هم به اتهام خرید نفت روسیه) زده است. طبق این فرمان اجرایی، نرخ جدید حدود 20 روز دیگر یعنی در ۲۷ اوت (۵ شهریورماه امسال)، اعمال خواهد شد.با این حال شوک ناشی از وضع تعرفه های اقتصادی جدید آمریکا بر بازار سرمایه دهلی نو و حیدرآباد سایه افکنده است. بازار سرمایه در هند با نوعی شوک سخت و ناگهانی مواجه شده و مولفه های "مبهم"که در حال ترک این بازار بودند بار دیگر در ذهن شهروندان و مخاطبان بورس دهلی نو تثبیت شدند

رئیس جمهور با بیان اینکه سران ایران و پاکستان برای گسترش روابط در همه عرصه‌ها عزم جدی دارند، دیدارها و رایزنی‌های انجام شده در جریان این سفر را در راستای تحقق این هدف موثر و مفید ارزیابی کرد.

ایران و پاکستان برای ایجاد منطقه آزاد مشترک در مرز ریمدان–گبد به توافق اولیه دست یافتند.

وزیر امورخارجه ایران، سفر رئیس جمهوری به پاکستان را فرصتی برای بازاندیشی پتانسیل‌های همکاری میان دو کشور توصیف و خاطر نشان کرد تهران و اسلام‌آباد به‌عنوان معماران آینده‌ای صلح‌آمیز، کثرت‌گرا و یکپارچه در منطقه می‌توانند با یکدیگر رشد کنند.

مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه تصریح کرد: مناسبات ایران و پاکستان، متعاقب تحولات اخیر وارد مرحله تازه‌ای شده است.