چرا و چگونه هوشمندانه انتخاب کنیم؟

کمتر از سه هفته دیگر تا انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی باقی مانده است. اولین سؤالی که به ذهن می‌تواند برسد آن است که اساساً چرا باید در انتخابات پیش رو شرکت کرد؟ آیا مشارکت یا عدم مشارکت فرقی هم در زندگی ما دارد؟ پاسخ به این سؤالات کوتاه و بنیادین فرصتی مفصل می‌طلبد، اما به‌اختصار می‌توان گفت: عدم شرکت در انتخابات به معنای عدم انتخاب نیست. این نیز نوعی انتخاب است که نتایج و عوارض خاص خود را به همراه دارد. انتخابات را می‌توان نوعی وزن‌کشی سیاسی سلایق و رویکرد‌های مختلف دانست. عدم شرکت فردی با سلایق الف، یعنی اضافه کردن به وزن سلیقه ب. و کمک کردن به آن در فرایند سیاسی انتخابات.
نکته مهم دیگر آنکه عرصه سیاسی عرصه واقعیت‌هاست. در عرصه سیاسی هیچ‌گاه همه‌چیز صددرصدی و آرمانی نیست. اگر کسی منتظر آن باشد که در انتخاباتی به فرد یا افرادی رأی دهد که کاملاً مطابق با سلایق و عقاید وی باشند، شاید تا پایان عمر نیز نتواند در هیچ انتخاباتی شرکت کند!
و بالاخره نکته پایانی در این مورد آن است که باید دید به‌طورکلی و در افق دیدی وسیع، چه کسی از شرکت یا عدم شرکت در انتخابات خوشحال یا ناراحت می‌شود. کشور‌ها برای پیشبرد اهداف خود در زمینه‌های گوناگون نیاز به قدرت دارند و یکی از محور‌های اصلی قدرت، حمایت مردمی از نظام سیاسی است. انتخابات یکی از روش‌های اظهار این حمایت است. کسی که به منافع ملی، قدرت کشور، سرنوشت خود و نسل‌های آینده می‌اندیشد و نسبت به این مسائل دغدغه دارد، نمی‌تواند نسبت به موضوع انتخابات بی‌تفاوت باشد.
حال که اهمیت مسئله انتخابات روشن شد، سؤالات دیگری پیش می‌آید. چگونه باید انتخاب کرد؟ راه و روش یک انتخاب هوشمند چیست؟ چه کنیم که فریب برخی شیادی‌ها و گندم‌نمایی‌ها را نخوریم؟ برای یک مشارکت هوشمند و فعال، باید زحمت کشید و وقت و انرژی فکری لازم را صرف کرد. اغلب افراد برای خرید یک کالا ساعت‌ها وقت می‌گذارند؛ در اینترنت جستجو می‌کنند، کیفیت‌ها را می‌سنجند و مقایسه می‌کنند، از فروشگاه‌های مختلف قیمت می‌گیرند، از کسانی که پیش‌ازاین، کالای مذکور را خریده‌اند پرس‌وجو می‌کنند و ... بدون شک انتخاب یک یا چند نماینده برای فرستادن به مجلس شورای اسلامی آن‌هم برای یک دوره چهارساله، ارزش تحقیق و کنکاش بیشتری از خرید یک کالای مصرفی را دارد. در ادامه به چند راهکار و توصیه عملی در این زمینه می‌پردازیم؛
‏۱- برخی نامزد‌های مجلس، هم‌اکنون نماینده هستند. اگر گفتند در مجلس بعد چنان خواهم کرد، بپرسید ۴ سال وقت داشتید، چرا تا الآن کاری نکردید؟ پس بهترین و هوشمندانه‌ترین راه برای سنجش نامزد‌هایی که هم‌اکنون نماینده مجلس هستند، بررسی عملکرد آن‌ها در دوره نمایندگی است. نماینده‌ای که بی‌نظم بوده، استقلال سیاسی نداشته و منشأ اثر و اقدامی جدی در این چهار سال نبوده است، فاقد شایستگی لازم برای ادامه این پست برای چهار سال دیگر است.
وضع امروز کشور نتیجه رأی دیروز ما و بازی در زمین پدرخوانده‌های شهر‌ها و رؤسای طوایف است. رأی ندادن یا بد رأی دادن اوضاع را بدتر می‌کند. تنها راه انتخاب شایستگان است. هوشمندانه انتخاب کنید و اطرافیان خود را هم به انتخاب هوشمندانه ترغیب کنید و درباره چگونگی انتخاب هوشمندانه با آنان گفت‌وگو کنید.
۲- یکی از روش‌های سنجش نامزدها، زیر نظر گرفتن مخارج انتخاباتی آنهاست. حقوق چهارسالِ نماینده حدود ۵۰۰ میلیون است. نامزد‌ها هزینه‌های میلیاردی امروز را با رأی‌فروشی در مجلس و زدوبند با اصحاب ثروت و قدرت جبران خواهند کرد. فریب میتینگ‌های پرزرق‌وبرق با حضور مهمان‌های آن‌چنانی -بخصوص سلبیریتی‌ها- را نخورید؛
۳- ‏وظیفه مجلس نظارت و قانون‌گذاری است. وعده‌های اجرای پروژه‌های شهری یا ملی که به ترتیب در اختیار شورای شهر و دولت است را بگذارید پای بی‌سوادی یا دروغ‌گویی یک نامزد که در هر دو حال، نافی صلاحیت او است. نماینده حتی اگر بخواهد به این وعده‌ها عمل کند، چاره‌ای جز فروختن رأی خود و عدول از وکالت ملت نخواهد داشت؛
۴- برای شناخت نامزدها، به خانواده، اعضای ستاد، موافقان و مخالفانشان توجه کنید. این افراد و گروه‌ها منبع خوبی برای شناخت نماینده موردنظر هستند. البته در این مورد مراقب ظاهرسازی‌ها هم باشید و به خود واقعی افراد توجه کنید، نه نقاب‌های موقتی که یکی دو ماه بیشتر کارکرد ندارند؛
‏۵- تمایل نامزد‌ها به‌کلی گویی و تکرار مفاهیم همه‌پسند و عمومی است. برای شناخت آنان و سنجش عیار اعتقادشان به شعارها، درباره این افراد و موضوعات به‌صورت مصداقی پرسش کنید: دولت، برجام، FATF و... پاسخ آن‌ها به سؤالات مصداقی، فکر و رویکرد واقعی آن‌ها را روشن‌تر می‌کند و انتخاب شما را آسان‌تر؛
۶- از نامزد‌های شهر خود برای مناظره با یکدیگر دعوت کنید؛ زیرا با این روش، سطح دانش و بینش افراد بهتر سنجیده می‌شود. همچنین در مناظره اخلاق و ادب، افراد را هم بهتر می‌توان سنجید. در شهری مانند تهران که لیست ۳۰ نفره وجود دارد، می‌توان مناظره‌های موضوعی اقتصادی، سیاست داخلی، سیاست خارجی، فرهنگی و ... را ترتیب داد و در هر مناظره یک یا دو نامزد به نمایندگی از هر لیست در آن حضور داشته باشند.
۷-‏ وعده‌های نخ‌نمایی، چون تقسیمات استانی، مبارزه با گرانی و ساخت پروژه‌های عمرانی از رایج‌ترین شعار‌های نامزد‌ها و خارج از اراده و اختیار فردی آنان است؛ فریب نخورید! حتی اگر وعده‌ها معقول و منطقی نیز باشد، میان وعده و عمل راه بسیاری است. اولین سؤالی که باید از خود کنید این است، آیا فرد وعده دهنده توانایی عملی کردن این وعده معقول و منطقی را دارد؟
۸- نامزد‌های با برنامه به بی‌برنامه‌ها ارجحیت دارند. برنامه باید مکتوب و رسمی باشد. منظور از رسمی بودن آن است که نامزد موردنظر به‌طور آشکارا آن را منتشر و مسئولیت آن را بپذیرد؛ اما برنامه هرچقدر هم خوب باشد، ستاد‌ها می‌نویسند و دست فرد می‌دهند. به سوابق و کارنامه افراد دقت کنید. این سوابق و کارنامه‌ها هستند که عیار افراد را روشن می‌کنند. پس سنجش تلفیقی برنامه و کارنامه را فراموش نکنید.
۹-‏ هر فرد همان‌طور نمایندگی می‌کند که کاندیداتوری کند. زدوبند و فریب احتمالی در این ایام تا پایان نمایندگی امتداد خواهد داشت. کسی که امروز اهل ریخت‌وپاش و سایر اقدامات مذموم باهدف افزایش رأی خود است، شک نکنید پس از انتخاب نیز همین خواهد بود.
۱۰- وضع امروز کشور نتیجه رأی دیروز ما و بازی در زمین پدرخوانده‌های شهر‌ها و رؤسای طوایف است. رأی ندادن یا بد رأی دادن اوضاع را بدتر می‌کند. تنها راه انتخاب شایستگان است. هوشمندانه انتخاب کنید و اطرافیان خود را هم به انتخاب هوشمندانه ترغیب کنید و درباره چگونگی انتخاب هوشمندانه با آنان گفت‌وگو کنید.