تکمیل جورچین بی‌اعتمادی

فضای تعامل و مذاکره همواره تابعی از متغیر‌هایی است که می‌تواند نظام محاسباتی را دست‌خوش اختلال سازد. هفته گذشته به دلیل فرارسیدن موعد نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد و حرف‌های ترامپ مبنی بر اینکه آماده شنیدن حرف‌های ایرانی‌هاست و اشاره مکرون به‌احتمال تغییر فضای روابط ایران و غرب در حاشیه مجمع عمومی، برخی منورالفکر‌ها را در داخل به رفع تنش‌ها امیدوار کرد، اما صدور بیانیه وقیحانه تروئیکای اروپا، هم از ماهیت پلید کشور‌های اروپایی پرده برداشت و هم رفت‌وآمد‌های نمادین و بی‌ثمر اروپایی‌ها در ۱۶ ماه اخیر را به تصویر کشید. اروپایی‌ها از اردیبهشت گذشته تاکنون باوجوداینکه قدری رفتار خود را نسبت به قبل تغییر داده بودند و حتی پیشنهاد‌هایی را مانند باز کردن خط اعتباری ۱۵ میلیارد دلاری روی میز مذاکره با تهران گذاشته بودند، اما بازهم در عمل اقدامی نکردند و در همان بی عملی سابق ماندند. ناگفته نماند که یکی از دلایل عدم موفقیت در مذاکرات این بود که مکرون به عنوان نفر اصلی از جانب اروپا همواره شرط هرگونه توافقی با تهران را آغاز مذاکرات موشکی و منطقه‌ای عنوان کرده بود؛ اما این بی‌عملی به انحای مختلف نمود پیدا نکرد تا اینکه در آستانه برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سه کشور اروپایی به بهانه حمله پهپادی انصارالله یمن به تأسیسات نفتی آرامکو بیانیه‌ای صادر کردند. در این بیانیه مشترک که از سوی امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه، بوریس جانسون نخست وزیر انگلیس و آنگلا مرکل صدراعظم آلمان صادر شده، آمده است: «فرانسه، بریتانیا و آلمان معتقدند ایران به وضوح مسئول حمله به تأسیسات نفتی عربستان سعودی است.» پس از این اقدام پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا با ذوق زدگی خاصی از بیانیه سه کشور اروپایی تشکر کرد. در این میان البته نکات مهمی حائز اهمیت است. اول اینکه برخلاف واقعیت جاری، ایران را عنوان یک کشور مخل صلح و امنیت منطقه معرفی کنند تا به‌واسطه آن سعودی‌ها از زیر فشار سیاسی و امنیتی خارج شوند. دوم اینکه وضوحاً حضور منطقه‌ای ایران را محکوم کرده تا مسیر محدود‌سازی منطقه‌ای ایران را ادامه دهند. چیدن این قطعات پازل کنار یکدیگر به همراه حرف‌های بوریس جانسون که برجام را توافق بد توصیف کرده بود که باید با توافق دیگری جایگزین شود و جالب اینکه فقط ترامپ می‌تواند به یک توافق خوب با ایران دست یابد، جورچین بی‌اعتمادی به اروپا را تکمیل کرد؛ این بیانیه نشان داد که اروپایی‌ها از اردیبهشت سال جاری فقط از لفاظی‌های خود فاصله گرفته‌اند و تلاش می‌کردند در ظاهر راه خود را از آمریکا جدا کنند، اما در مقام عمل مطیع اوامر آمریکا بودند که با بیانیه تروئیکای اروپا و واردکردن اتهامات بی‌پایه و اساس به ایران، چهره واقعی خود را نشان دادند و از بی‌ارادگی خود پرده برداشتند. به‌طورکلی اروپایی‌ها با انفعال و تعلل نشان دادند که فقط دنباله‌روی سیاست‌های کاخ سفید اند و اعتقادی به احیای برجام و تأمین منافع ایران در دورانی که آمریکا یکجانبه از توافق هسته‌ای خارج شد را ندارند؛ بنابراین باید در طراحی و ترسیم ایده‌ها برای همکاری و تعامل به‌ظاهر سازنده، تجدیدنظر کرد و واقعیت‌های زمانه را لحاظ کرد تا ضریب آسیب‌پذیری عرصه دیپلماسی از بازی دوگانه غرب کاهش یابد.