از نمایش دیپلماسی تا استراتژی شوک و بهت

تبیین:

در حالی که فضای سیاسی کشور بار دیگر تحت‌تأثیر اخبار مرتبط با مذاکرات هسته‌ای قرار گرفته و برخی نشانه‌ها از احتمال دستیابی به تفاهم حکایت دارد و فضا به گونه‌ای در ذهن ایرانی‌ها باز‌نمایی شده که دیپلماسی بر جنگ چیره شده، اظهارات صریح و تهدیدآمیز سخنگوی کاخ سفید، لایه‌ای دیگر از واقعیت را نمایان می‌سازد.

آنجا که اعلام می‌شود «اگر ایران پیشنهاد ارائه‌شده را نپذیرد، با عواقب وخیمی مواجه خواهد شد»، دیپلماسی رنگ می‌بازد و تهدید آشکار جای گفت‌و‌گو را می‌گیرد.

نباید فراموش کرد که ایالات‌متحده در تجربه‌های پیشین نیز بار‌ها از میز مذاکره به عنوان پوشش برای تنگ‌تر کردن حلقه فشار استفاده کرده است. اکنون نیز تکرار همان الگوی کلاسیک قابل مشاهده است: همزمانی ارسال پیام‌های مذاکره با تهدید نظامی، جنگ روانی، عملیات اطلاعاتی و تحرکات میدانی.

باید گفت استراتژی «#شوک_بهت» همچنان در دکترین نظامی آمریکا حضور دارد؛ راهبردی که هدف آن فلج‌سازی ناگهانی کشور هدف با مجموعه‌ای از اقدامات کوبنده، سریع و غیرمنتظره است. در چنین شرایطی، ساده‌انگاری یا اعتماد صرف به ظاهر نرم دیپلماسی، می‌تواند پرهزینه‌ترین اشتباه راهبردی باشد.

با این حال، مسیر مذاکره همچنان بخشی ضروری از سیاست‌ورزی هوشمندانه ایران است. تیم مذاکره‌کننده کشور نماینده عقلانیت ملی و شایسته حمایت بی‌تردید داخلی است. اما این پشتیبانی نباید با غفلت از لایه‌های دیگر امنیت ملی همراه باشد. دیپلماسی زمانی اثربخش است که پشتوانه‌ای از آمادگی، انسجام و بازدارندگی واقعی داشته باشد.

نهاد‌های اطلاعاتی و امنیتی باید در نهایت هوشیاری، تحرکات آشکار و پنهان دشمن را رصد و پیش‌دستی کنند. هم‌افزایی دستگاه‌های دیپلماتیک، نظامی، رسانه‌ای و اقتصادی در این مقطع حیاتی است. دشمن باید بداند ایران نه‌تنها مذاکره می‌کند، بلکه برای همه سناریو‌ها آماده است. توازن میان عقلانیت سیاسی و هوشیاری امنیتی، رمز عبور از بزنگاه‌های تاریخی است. آنچه امروز در جریان است، بیش از آن‌که صرفاً یک روند دیپلماتیک باشد، بخشی از یک طراحی پیچیده ترکیبی است؛ طراحی‌ای که اگر با نگاه واقع‌گرایانه تحلیل نشود، ممکن است هزینه‌های گزافی بر کشور تحمیل کند. در این لحظه حساس، ضروری است کشور با درک عمیق از بازی پیچیده مقابل، مذاکره کند، اما آماده تمام سناریو‌ها باشد"

سجاد قیطاسی