بازگشت شام به ضیافت عربی

با شروع قیام‌های عربی در منطقه در سال ۲۰۱۱، سوریه وارد بحرانی چند ساله شد که این کشور را تبدیل به میدانی برای فعالیت و رقابت گروه‌های تروریستی-تکفیری، معارضین سوری و همچنین محور عربی-غربی-عبری کرد. همزمان با این بحران، کشور‌های عربی منطقه در حمایت از گروه‌های تروریستی فعال در سوریه اقدام به تحریم سیاسی سوریه کردند، عضویت این کشور را در اتحادیه عرب تعلیق کردند، سفارتخانه‌های خود را در این کشور بسته و سفرای خود را نیز فراخواندند. این مهم که با هدف تلاش برای حذف اسد از قدرت در سوریه انجام شد با ورود جریان مقاومت و همچنین حضور روسیه در این کشور به سرانجام نرسید و در نهایت با شکست گروه‌های تروریستی در این کشور، دولت سوریه حفظ شد. شکست پروژه حذف و برکناری دولت اسد و به ویژه انتخاب مجدد وی در انتخابات ریاست جمهوری این کشور در می ۲۰۲۱ سبب شد تا کشور‌های عربی بار دیگر روابط دیپلماتیک خود را با این کشور از سر بگیرد. در همین راستا بدر بن حمد البوسعیدی وزیر خارجه عمان با انجام سفری به سوریه در صدد دیدار با بشار اسد رئیس جمهور این کشور می‌باشد.

بوسعیدی در دمشق؛ آخرین گام‌های آشتی عربی

همزمان با اوج گیری بحران در سوریه، عمان نیز متاثر از این وضعیت و در همراهی با کشورهایی، چون عربستان، امارات، قطر و ... سطح روابط خود را با سوریه کاهش داد و هر چند در ابتدای آغاز بحران سوریه، سیاست‌های عمان در راستای مواضع شورای همکاری خلیج فارس بود، اما پس از مدتی به سیاست بی‌طرفانه خود بازگشت و بر حل دیپلماتیک بحران در این کشور تاکید کرد. با نزدیک شدن به پایان بحران در سوریه، عمان نخستین کشوری بود که در اکتبر ۲۰۲۰ سفیر خود را به دمشق فرستاد و در همین راستا فیصل المقداد، وزیر خارجه سوریه و هیأت همراه او در مارس ۲۰۲۱ به مسقط سفر کردند و امروز دوشنبه بدر بن حمد البوسعیدی وزیر خارجه عمان نیز در سفری که به سوریه دارد با بشار اسد، رئیس جمهور این کشور دیدار خواهد کرد.

از جمله اهداف سفر البوسعیدی به سوریه، گفتگو با طرف‌های سوری در خصوص روابط دوجانبه میان سلطنت عمان و سوریه و موضوعات دوجانبه با مقام‌های سوری می‌باشد. پیش از این نیز در نوامبر ۲۰۲۱، فهد بن محمد آل سعید، معاون نخست وزیر سلطنت عمان با بثینه شعبان، مشاور ویژه رئیس جمهور سوریه دیدار کرده و طی این دیدار در خصوص روابط میان سوریه و عمان و راه‌های تقویت همکاری‌های دوجانبه گفت‌وگو کرده بودند.

پیش از این سفر، سامح شکری، وزیر امورخارجه مصر در کنفرانس مطبوعاتی که در ۲۳ ژانویه با بدر بن حمد البوسعیدی در مسقط داشت، بر این نکته تاکید کرده است: «امیدواریم شرایط برای بازگشت سوریه به قلمرو عربی و تبدیل شدن به عنصری حامی امنیت ملی فراهم شود. ما برای دستیابی به این هدف به ارتباط با کشور‌های عربی ادامه خواهیم داشت». با توجه به این مسئله می‌توان این نکته را در نظر داشت که وزیر امور خارجه عمان در این سفر در پی آن است که با ایفای نقش میانجیگری زمینه لازم را برای بازگشت سوریه به اتحادیه عرب فراهم سازد چرا که در بین کشور‌های عرب، عمان بیش از سایر کشور‌های عربی توانسته است تا خود را با سوریه نزدیک کند و این سفر در شرایطی صورت گرفته است که پس از گذشت حدود ۱۰ سال از بحران و جنگ در سوریه، برخی از کشور‌های عربی خواستار از سرگیری روابط با دمشق بوده و در حال حاضر نیز ۱۴ سفارت عربی در دمشق فعال هستند؛ بنابراین شاید بتوان این سفر را مقدمه رفع تعلیق سوریه در اتحادیه عرب قلمداد کرد.

اهداف کشور‌های عربی از تعامل با سوریه

به طور کلی می‌توان اهداف عمان و سایر کشور‌های عربی را از برقراری روابط دیپلماتیک با سوریه در نتیجه این واقعیت دانست که علیرغم تلاش برخی کشور‌های عربی و غربی برای تغییر نظام درسوریه، اما در نهایت بشار اسد در قدرت باقی مانده و توانست در انتخابات ریاست جمهوری این کشور در می ۲۰۲۱ به طور مجدد به عنوان رئیس جمهور انتخاب شود؛ لذا کشور‌های عربی با درک وضعیت سوریه، تداوم تحریم سیاسی و دیپلماتیک آن را به ویژه به این دلیل که این کشور ارتباطات نزدیکی با ایران دارد، به نفع خود نمی‌دانند و احیای روابط با دمشق را نوعی بازی با حاصل جمع مثبت می‌دانند که در نهایت برای تمام طرفین سودمند خواهد بود؛ همچنین اقدام آمریکا در خروج از افغانستان را زنگ خطر و سناریویی تفسیر می‌کنند که ممکن است هر زمان در قبال کشور‌های عرب متحد با امریکا نیز تکرار شود به همین دلیل این کشور‌ها بیش از پیش در صدد اتحاد، ایجاد ثبات و امنیت منطقه‌ای برآمده اند.