خسارت‌های غفلت از جریان انقلابی

رهبر معظم انقلاب در بخشی از بیانیه گام دوم انقلاب با اشاره به افزایش چشمگیر معنویت در فضای عمومی فرمودند: «اگر بی‌توجهی به شعار‌های انقلاب و غفلت از جریان انقلابی در برهه‌هایی از تاریخ چهل‌ساله نمی‌بود - که متأسفانه بود و خسارت‌بار هم بود - بی‌شک دستاورد‌های انقلاب از این بسی بیشتر و کشور در مسیر رسیدن به آرمان‌های بزرگ بسی جلوتر بود و بسیاری از مشکلات کنونی وجود نمی‌داشت.» چند روز پس از بازگشت امام خمینی (ره) به ایران، مهندس مهدی بازرگان عهده‌دار تشکیل دولت موقت شد. امام خمینی (ره) در حکم انتصاب بازرگان به ریاست دولت موقت عنوان فرمودند که «بنا به پیشنهاد شورای انقلاب... جنابعالی را بدون در نظر گرفتن روابط حزبی و بستگی به گروهی خاص، ‏‎ ‎‏مأمور تشکیل دولت موقت می‌نمایم.»، اما علی‌رغم تأکید امام، بیشتر وزرای دولت موقت از اعضای نهضت آزادی و جبهه ملی بودند. دولت موقت نه‌تن‌ها اهتمامی به کنار گذاشتن کارگزاران رژیم پهلوی از دستگاه‌ها و ادارات نداشت، بلکه تلاش داشت برخی از مسئولان قبل از انقلاب را همچنان در مقام مسئولیتی خود نگه دارد که این برخلاف خواسته مردم انقلابی ایران بود.
دولت موقت به دنبال کاهش اختیارات شورای انقلاب و تسلط بر ارتش و نیرو‌های نظامی بود؛ اما تصمیمات و اقدامات دولت موقت نه‌تن‌ها موجب تقویت ارتش نشد، بلکه مقدمات تضعیف ارتش را هم فراهم آورد. این دولت از یک‌سو قرارداد‌های خرید تجهیزات نظامی که هزینه‌های آن پرداخت‌شده بود را لغو کرد و از سوی دیگر مدت‌زمان سربازی را به یک سال کاهش داد. همچنین دولت موقت با اعزام هیئت حسن نیت به کردستان و با اعطای امتیازاتی به گروهک‌های ضدانقلاب، ارتش را در وضعیت منفعلانه قرار داد و غائله کردستان را پیچیده‌تر کرد.

بازرگان به دلیل مشی سازش‌کارانه در برابر آمریکا و پس از دیدار با برژینسکی (مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور آمریکا) از سوی نیرو‌های انقلابی طرد شد و در نهایت با تسخیر لانه جاسوسی (سفارت آمریکا در ایران) توسط دانشجویان پیرو خط امام، از ریاست دولت موقت استعفا داد و پس‌ازاینکه یک دوره نماینده مجلس شورای اسلامی شد، به‌تدریج خود و نهضت متبوعش (نهضت آزادی) از صحنه سیاست ایران حذف شدند.

بنی‌صدر نیز در دوره ریاست‌جمهوری، راه بازرگان را طی کرد و مسیر سازش با آمریکا را در پیش گرفت. ضمن اینکه اسنادی از سفارت آمریکا مبنی بر ارتباط بنی‌صدر با سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیدا شد. بنی‌صدر که از پاریس با امام خمینی (ره) همراه شده بود، پس از انتخاب به رئیس‌جمهوری، آرام آرام در برابر حزب جمهوری اسلامی و رهبران آن و به‌خصوص شهید بهشتی قرار گرفت. او همچنین با سازمان مجاهدین خلق و مسعود رجوی همراه شد که نتیجه این همراهی منجر به حذف بنی‌صدر از سیاست ایران شد.

بنی‌صدر پس از حمله آمریکا به صحرای طبس، دستور به بمباران هلی‌کوپتر‌های سالم به‌جامانده داد که بنا بر اعتراف رادیو آمریکا، این هلی‌کوپتر‌ها حاوی اسناد باارزشی بودند. در رابطه با جنگ تحمیلی نیز بنی‌صدر علاوه بر اینکه نسبت به هشدار‌های فرماندهان نظامی مبنی بر احتمال حمله نظامی عراق به ایران بی‌تفاوت بود، از نقش‌آفرینی نیرو‌های مردمی و سپاهی در جنگ جلوگیری کرد.