نشست دوحه، حاشیه‌ای پر رنگ‌تر از متن

نشست دو روزه دوحه (فروم دوحه) روز شنبه آغاز به کار کرد. در این نشست که با سخنرانی شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، نخست وزیر مالزی و رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عنوان سخرانان افتتاحیه همراه بود، قرار است در خصوص حکمرانی در جهان چند قطبی و با محور‌های صلح-توسعه اقتصادی و میانجگری و روند‌ها به بحث و تبادل نظر پرداخته شود.

نشست دوحه از سال ۲۰۰۰ کار خود را آغاز کرده است و هدف از تاسیس آن گفت و گوی جهانی درباره‌ی چالش‌های مهمی که جهان با آن رو به رو است، می‌باشد.

آنچه رسانه‌ها را بیش از پیش متوجه‌ی این نشست کرده است، نه متن، بلکه حواشی مهم‌تر از متن آن می‌باشد.

در اولین رویداد حاشیه‌ای این نشست، مقر فرماندهی مشترک نظامی ترکیه و قطر با حضور مقامات بلندپایه نظامی دو کشور در دوحه افتتاح شد.

این امر به فاصله‌ی بسیار نزدیکی پس از اتمام نشست شورای همکاری خلیج فارس در ریاض روی می‌دهد و طبعا پیام‌های مهمی را نیز با خود به همراه دارد.

دوحه با این اقدام نشان داده است که در مذاکرات فعلی با عربستان سعودی به هیچ وجه قصد مذاکره از موضع ضعف را ندارد و با تقویت همکاری‌ها با ترکیه حتی به دنبال کسب امتیاز از دولت‌های چهارگانه می‌باشد تا به نوعی به طور کامل شروط ۱۳ گانه کشور‌های ۴ گانه برای برقراری ارتباط و ترک محاصره را از دستور کار خارج کند.

در همین رابطه وزیر امور خارجه قطر روز شنبه اعلام کرد، موضع دوحه در خصوص بحران به وجود آمده در روابط با کشور‌های ۴ گانه عربی تغییر نکرده است و ما بر گفت: وگو و عدم مداخله در امور داخلی کشور‌ها تاکید داریم.

وزیر خارجه قطر می‌افزاید، در حال حاضر با امارات مذاکره‌ای نداریم، اما این امر در آینده محتمل است، وی در خصوص مذاکرات دوحه و ریاض نیز می‌گوید با عربستان گفت: وگو‌هایی داشته ایم و کاهش بحران با عربستان امکان توسعه خط ارتباطی را فراهم می‌کند.

این سخنان محمد بن عبدالرحمن آل ثانی در حالیست که فائز سراج، رئیس شورای ریاست جمهوری لیبی در سفر به قطر و در حاشیه‌ی نشست دوحه با وزرای دفاع و امور خارجه‌ی ترکیه دیدار می‌کند.

میزبانی قطر از این دیدار و دعوت از فائز سراج برای شرکت در نشست دوحه در شرایطی شکل می‌گیرد که دولت‌های مصر و امارات با حمایت از خلیفه حفتر به دنبال سقوط دولت فائز سراج هستند.

نکته‌ی قابل تامل دیگر در خصوص سفر فائز سراج به دوحه این است که همزمان نیرو‌های وابسته به ژنرال خلیفه حفتر عملیات جدیدی برای حمله به طرابلس و اسقاط دولت فائز سراج  که مورد حمایت ترکیه است را آغاز کرده اند و تنش‌ها بین مصر و ترکیه در شرق مدیترانه نیز به اوج خود رسیده است، لذا برآیند این وقایع به همراه مواضع اخیر مقامات قطری حاکی از آن است که قطر در حال حاضر علی رغم مذاکره با عربستان سعودی به دنبال مذاکره مستقیم با امارات و مصر نمی‌باشد و قصد دارد پس از رساندن مذاکراتش با عربستان به نقطه‌ای مطلوب، با دست پر به سراغ مذاکره با دیگر دولت‌های ۴ گانه عربی برود و این یعنی قطر مذاکره‌ی مرحله‌ای و تک به تک را به مذاکره‌ی چندجانبه ترجیح می‌دهد.

در همین رابطه محمد المنیسی، سفیر سابق مصر در قطر، می‌گوید: دولت قطر به دنبال حفظ حکومت خود با نیرو‌های ترک مستقر در دوحه است و تا زمانی که این دیدگاه در میان حکام قطری باشد، روابط آنکارا-دوحه به همین ترتیب ادامه پیدا خواهد کرد و باعث خواهد شد دولت قطر بر خلاف مواضع و منافع دیگر دولت‌های عربی اقدام کند.

در مجموع و  با کنار هم قرار دادن توافقات و همکاری‌های روزافزون ترکیه و قطر بویژه در حوزه‌ی نظامی با دیدار روز ۴ شنبه هفته‌ی گذشته فرمانده نیروی دریایی قطر با فرمانده نیروی دریایی ارتش ج. ا. ایران که منجر به توافقی برای برگزاری رزمایش در شمال اقیانوس هند و تا پیش از پایان سال جاری میلادی شد، میتوان این گونه نتیجه گرفت که دولت قطر به دنبال ترتیبات امنیتی جدیدی در منطقه است و روی آن‌ها نیز پافشاری می‌کند و این اقدامات قطر نه در قالب یک تاکتیک بلکه در قالب یک استراتژی تعریف می‌شود، بنابراین روند حل بحران روابط قطر با کشور‌های ۴ گانه عربی بسیار سخت و دشوار به نظر رسیده و در خصوص روابط قطر با مصر و امارات این مهم دشوار‌تر است.