لغو توافقات فلسطین با رژیم صهیونیستی چه نتایجی دارد؟

محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین اخیراً از لغو توافق‌های امضاشده با رژیم صهیونیستی و تشکیل کمیته‌ای برای بررسی مکانیسم اجرای آن خبر داد. وی تأکید کرد: «تصمیم گرفتیم دیگر به توافقنامه‌های امضاشده با رژیم صهیونیستی پایبند نباشیم... ما همچنان خواهان صلح عادلانه و دائمی هستیم، اما این هرگز بدین معنا نیست که وضعیت کنونی را بپذیریم و در برابر اقدامات رژیم صهیونیستی تسلیم شویم... ما هرگز اشغالگری را نمی‌پذیریم و با آن کنار نمی‌آییم... معامله قرن را نخواهیم پذیرفت و فلسطین و قدس فروختنی و قابل‌مذاکره نیست...»، اما این تصمیم محمود عباس چرا اتخاذشده و به چه معنا خواهد بود؟
توافق‌نامه‌هایی که لغو خواهند شد
توافقنامه‌هایی که قرار است به‌موجب تصمیم رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین اجرای آن‌ها متوقف شود، عبارت‌اند از: «پیمان اسلو ۱ (۱۹۹۳)»، «پیمان غزه- اریحا» (۱۹۹۴)، «پیمان طابا» (اسلو ۲ منعقد شده در سال ۱۹۹۵)، «پیمان وای ریفر ۲» (۱۹۹۹)، «گزارش میشل (۲۰۰۱)»، «نقشه راه» (۲۰۰۲) و «پیمان المعابر (۲۰۰۵)».
سراسیمگی ارتجاع عرب
درصورتی‌که این تهدید ابومازن اجرا و تمامی روابط سیاسی، امنیتی و اقتصادی قطع شود، بزرگ‌ترین متضرر آن، کشور‌های عربی خواهند بود؛ چراکه به گفته «حسن خریشه» معاون دوم رئیس شورای قانون‌گذاری فلسطین، این کشور‌ها بعد از حذف قضیه اصلی (فلسطین)، عادی‌سازی را راهی برای رسیدن به آغوش اسرائیل می‌دانند. خریشه در گفت‌وگو با «الخلیج آنلاین» گفت: «این گام می‌تواند فضایی پرتنش ایجاد کند و کمپین عادی‌سازی که مرز‌ها را درنوردیده است را خنثی کند. برخی کشور‌های عربی گام‌های مشخصی برمی‌دارند تا فلسطینیان را از این تصمیم که مایه نگرانی مزمنی برایشان شده است، منصرف سازند.» بعد از آن‌که محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین از توقف اجرای توافق‌نامه‌های منعقد شده با رژیم صهیونیستی از سال ۱۹۹۳ تاکنون خبر داد، فشار‌های عربی و بین‌المللی از هر طرف بر او وارد شده است تا از این تصمیم خود عقب‌نشینی کند؛ چرا که آن‌ها بر این باورند که چنین گامی می‌تواند پروژه «عادی‌سازی عربی» جدید در منطقه را از بین ببرد. دراین‌باره، برخی منابع به پایگاه خبری «الخلیج آنلاین» اعلام کردند، این تصمیم محمود عباس برخی کشور‌های عربی، از جمله عربستان و مصر را خشمگین کرده است و این دو کشور تحرکات برای دستیابی به راه‌حلی جهت منصرف کردن وی از این تصمیم یا متوقف کردن اجرای عملی آن را آغاز کرده‌اند؛ چراکه می‌ترسند این تصمیم منافع آن‌ها را از بین ببرد و روابطشان با اسرائیل که شاهد تحولی مثبت و بی‌سابقه است را تحت‌الشعاع قرار دهد.
چرا عباس تصمیم به لغو توافق‌نامه‌ها گرفت؟
تصمیم محمود عباس بعد از چند تحول مهم اعلام شده است که مهم‌ترین آن انهدام منازل فلسطینی‌ها به دست اسرائیل است. علاوه بر این، اخیراً درآمد‌های مالیاتی به نفع تشکیلات خودگردان از سوی اسرائیل متوقف‌شده است و باعث شده که تشکیلات خودگردان فلسطین با بحران مالی زیادی مواجه شود. همچنین اقدامات آمریکا علیه تشکیلات خودگردان فلسطین مثل بستن مقر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در واشنگتن و اعلام قدس به‌عنوان پایتخت اسرائیل و توقف حمایت از آژانس امداد و کاریابی برای آوارگان فلسطینی (آنروا) در این تصمیم نقش اساسی داشته است.
نتایج لغو توافق‌نامه با اسرائیل
به نظر می‌رسد این بار ابومازن در تصمیم خود جدی است و حداقل بخشی از این تعهدات را لغو می‌کند که چهار نتیجه مهم خواهد داشت:
الف) بازگشت انتفاضه‌ها یا اعتراضات گسترده: توافق اسلو پس از اولین انتفاضه انجام شد. چراکه پس از اعلام موضع محمود عباس، کمیته عالی راهپیمایی بازگشت و شکستن محاصره غزه خواهان گسترده‌ترین مشارکت برای این راهپیمایی شد. زمینه چنین انتفاضه‌ای با توجه به اجرای هر هفته راهپیمایی‌های روز بازگشت در نوار غزه و همچنین ابطال افسانه شکست‌ناپذیری رژیم صهیونیستی به‌صورت کاملاً عینی فراهم است.
ب) اتحاد گروه‌های فلسطینی: پس از توافق اسلو بین دولت خودگردان و گروه‌های جهادی و جنبش حماس اختلافاتی ایجاد شد که منجر به سوءاستفاده رژیم صهیونیستی می‌شد. پس از تصمیم دولت خودگردان در مورد لغو توافق‌نامه‌ها، جنبش حماس در بیانیه‌ای ضمن حمایت از تصمیم محمود عباس تأکید کرد: ملت فلسطین به سمت اقدامات عملی و واقعی درحرکت هستند که در آن، تصمیمات تبدیل به فعل می‌شوند.
ج) تضعیف موقعیت رژیم صهیونیستی: بزرگ‌ترین امتیازی که اسرائیل توانست پس از اسلو بگیرد، امتیاز به رسمیت شناخته شدن توسط ساف بود. باوجودی که این رژیم در سال ۱۹۹۷ در ادامه توافق اسلو توانست توافق «هبرون» را به امضا ساف برساند و نیرو‌های امنیتی خود را مجدداً در شهر هبرون مستقر کند، در مقابل به‌تدریج تمام وعده‌های خود برای تشکیل دو دولت را زیر پا گذاشت. کشور‌های عربی که هنوز به اجرایی شدن توافقات توسط اسرائیل امیدوار بودند از سال ۲۰۰۲ به بعد، چندین طرح صلح ارائه کردند و در آخرین مورد آن در معامله قرن و کنفرانس منامه شرکت کردند. حال با یکدست شدن گروه‌های فلسطینی علیه اسرائیل و جدیت آن‌ها، کشور‌های عربی هیچ‌گونه عذر و بهانه‌ای برای برقراری روابط عادی با رژیم صهیونیستی نخواهند داشت و ناچارند انتخاب‌های دشواری انجام دهند؛ در مقابل نیز این اسرائیل است که از این به بعد امتیازات سیاسی و امنیتی قبلی خود را از دست می‌دهد؛ زیرا از زمان روی کار آمدن ترامپ بسیاری از کمک‌های مالی به فلسطینیان قطع‌شده و تقریباً چیزی برای از دست دادن ندارند.
د) تضعیف موقعیت انتخاباتی ترامپ: کوشنر، داماد ترامپ پس از شکست کنفرانس منامه سعی نمود با سفر مجدد به برخی کشور‌های عربی فاز دوم معامله قرن را اجرایی کند و تا حدودی اعتبار ازدست‌رفته را جبران کند. ترامپ نیز که در انتخابات پارلمانی از نتانیاهو حمایت جدی کرده بود، به دنبال یک توافق اجباری بین دو گروه بود تا از آن به‌عنوان یک نمونه موفقیت‌آمیز از عمل به وعده‌هایش در داخل آمریکا بهره‌برداری سیاسی کند؛ اما با تشدید تنش‌ها پس از بیانیه جدید ساف، ترامپ نیز در موقعیت تهدیدآمیزی نسبت به رقبای خود قرار می‌گیرد، به صورتی که سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در واکنش به تصمیم تشکیلات خودگردان گفت: «ما امیدواریم فلسطینیان به‌جای فرستادن نشانه‌های غیر سازنده به‌صورت مثبتی به روند سیاسی ملحق شوند».
هرچند بسیاری از کارشناسان معتقدند که این بازی جدید محمود عباس باهدف گرفتن امتیاز از اسرائیل است، اما همراهی حماس با این تصمیم، نشان‌دهنده جدی بودن آن است. اجرایی شدن این تصمیم، فشار‌ها را بر رژیم صهیونیستی و همین‌طور ارتجاع عرب بسیار افزایش خواهد داد.