متخصص در دور زدن تحریم‌ها

 

بعد از اینکه دونالد ترامپ، از پروژه تکراری و سوخته به صفر رساندن فروش نفت ایران، رونمایی کرد، در محافل سیاسی و رسانه‌ای سناریو‌های مختلفی برای اتخاذ یک آرایش مناسب در برابر آرایش جنگی دشمن مطرح شده است؛ برخی هنوز از تاریخ و بدعهدی دشمن غدار عبرت نگرفته و بدشان نمی‌آید دوباره مسیر سازش با کدخدا را از سر بگیرند و امروز را به فردا بسپارند. برخی دیگر نیز ایده مذاکره مجدد را نشانه ضعف و انفعال در برابر اقدامات اخیر ترامپ از جمله تروریست نامیدن سپاه پاسداران ولغو معافیت‌های تحریم نفت و... می‌دانند.
آقای روحانی نیز با توجه به واکنش‌های منفی جریان‌های سیاسی و برخی شخصیت‌ها در اجماع منفی علیه مذاکره و سازش، مجدداً ادبیات دیگری در سخنان خود به کار می‌برد تا مبادا مورد هجمه واقع شود. اما سوالی که به عنوان یک شبهه عامیانه مطرح می‌شود که با مفروض گرفتن نفی مذاکره، چه راهکار‌ها و میانبر‌هایی برای دور زدن تحریم‌ها وجود دارد؟
گزینه اول که از قضا ایران انقلابی به مدد زخم‌های اقتصادی دشمن در چند دهه گذشته در آن استاد شده و برای همگان نیز محرز است، دور زدن تحریم‌ها به صورت مستقیم و غیر مستقیم است. آنگونه که آقای ظریف می‌گوید «ایران در دور زدن تحریم دکتری دارد.». رئیس جمهور در پاتکی به ترامپ می‌گوید: «قدرت آمریکا در حد زبان درازش نیست و نمی‌تواند فروش نفت ایران را به صفر برساند.». ایران در چند دهه گذشته به واسطه تحمیل فشار‌های اقتصادی و تحریم‌های سنگین ترفند‌های مختلفی را کشف کرده؛ از ایده احیای جاده ابریشم و توسعه توان ترانزیتی گرفته تا بازکردن خطوط انتقال ارز با متحدان استراتژیک و توسعه بنادر در سواحل خلیج فارس.
دوم اینکه هر چند بستن تنگه هرمز، یکی از گزینه‌های روی میز ج. ا. ایران است، اما فعلاً در اولویت نیست و تدابیر دیگری برای موضوع تحریم‌ها اندیشیده اند. البته هسته‌های مقاومت در منطقه تنها منتظر اشاره‌ای از جمهوری اسلامی ایران اند تا با آمادگی کامل مسیر‌های تولید و انتقال نفت در کشور‌های خلیج فارس از جمله تنگه باب المندب را برای ترامپ و گاو‌های شیرده در منطقه نا امن کنند.
سومین گزینه‌ای که ج. ا. ایران می‌تواند از آن به عنوان یک اهرم فشار علیه آمریکا، غرب و پادو‌های آن‌ها در منطقه استفاده کنند، مسئله هسته‌ای است. هر چند درباره ماندن و یا خروج از برجام در سطح کلان تصمیمی گرفته نشده، اما در مقطعی که ایده مذاکره و میوه نارس آن یعنی برجام گره‌ای از مشکلات اقتصادی مردم بازنکرد و آمریکا و اروپا طی یک اقدامی هماهنگ، وقت کشی می‌کنند و برپیکره بی روح برجام لگد می‌زنند، لزومی به ماندن در برجام وجود ندارد و یا لااقل با افزایش غنی‌سازی تا مرز ۲۰ درصد و حتی خروج ایران از NPT یا همان پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (که البته به گفته دکتر ظریف یکی از گزینه‌ها است) به طرف‌های مذاکره در برجام پاسخی قاطع بدهیم که همین موضوع قدرت چانه زنی ایران را روند‌های سیاسی و دیپلماتیک در سیاست بین الملل به نحو چشمگیری افزایش می‌دهد.