دوشنبه ؛ 04 اسفند 1404

پول مردم به جای کارخانه، پشت ویترین طلا و صف خودرو

اقتصاد ایران بارها شاهد موج‌های نقدینگی بوده، اما کمتر توانسته این موج‌ها را مهار و به سازندگی تبدیل کند. تا زمانی که فاصله میان بازدهی تولید و بازدهی بازارهای دارایی زیاد باشد، سرمایه خرد همچنان به سمت طلا و ارز حرکت خواهد کرد.

کد خبر : 21385

تبیین:

هجوم به بازار طلا و ارز، سال‌هاست به رفتاری آشنا در اقتصاد ایران تبدیل شده است. اخیرا نیز شاهد حجم بالای ثبت‌نام ها برای تعداد محدودی خودرو هستیم. بسیاری این رفتار را هیجانی می‌دانند، اما می‌توان آن را «رأی اقتصادی مردم» هم تعبیر کرد؛ رأیی که می‌گوید ابزار امن و قابل اعتماد برای حفظ ارزش دارایی محدود است.در چنین فضایی، سرمایه خرد خانوارها به جای آن‌که به موتور تولید تبدیل شود، در نقش سپر تورمی ظاهر می‌شود. مردم طلا می‌خرند، ارز می‌خرند، یا در طرح‌های فروش محدود خودرو ثبت‌نام می‌کنند، زیرا احساس می‌کنند گزینه‌ای مطمئن‌تر برای مشارکت در تولید وجود ندارد.

ایده «اقتصاد مردم‌پایه» از همین نقطه آغاز می‌شود؛ این‌که خانوار تنها مصرف‌کننده یا سفته‌باز نباشد، بلکه سهامدار پروژه‌های ملی شود. تجربه تاریخی New Deal در United States نشان داد در دوره بحران، می‌توان با تعریف پروژه‌های شفاف و گسترده، سرمایه و نیروی کار مردم را به سمت ساخت زیرساخت‌ها هدایت کرد. نتیجه، هم اشتغال بود و هم بازسازی اعتماد.

در ایران نیز بحث «هدایت اعتبار» به سمت پروژه‌های مشخص بارها مطرح شده است. نمونه‌هایی مانند تأمین مالی نیروگاه‌ها یا پروژه‌های پتروشیمی با انتشار اوراق، نشان می‌دهد امکان جذب سرمایه مردمی وجود دارد. اما چالش اصلی، اعتماد و نقدشوندگی است. مردم می‌خواهند بدانند پولشان کجا خرج می‌شود، چه زمانی بازمی‌گردد و در صورت نیاز چگونه می‌توانند آن را نقد کنند.کارشناسان معتقدند اگر پروژه‌ها به‌صورت شفاف، با گزارش‌دهی منظم و تضمین حداقلی بازده تعریف شوند، می‌توانند جایگزینی برای تب طلا و دلار باشند. ایجاد بازار ثانویه فعال برای اوراق پروژه، ارائه تضمین‌های حقوقی قوی و مشارکت بانک‌ها در بازارگردانی از جمله ابزارهایی است که می‌تواند جذابیت تولید را افزایش دهد.

مسئله اصلی این است که اقتصاد ایران بارها شاهد موج‌های نقدینگی بوده، اما کمتر توانسته این موج‌ها را مهار و به سازندگی تبدیل کند. تا زمانی که فاصله میان بازدهی تولید و بازدهی بازارهای دارایی زیاد باشد، سرمایه خرد همچنان به سمت طلا و ارز حرکت خواهد کرد.نسخه ایرانی «نیودیل» الزاماً به معنای کپی‌برداری تاریخی نیست؛ بلکه طراحی سازوکاری است که مردم احساس کنند سهامدار توسعه‌اند، نه تماشاگر تورم. اگر این احساس شکل بگیرد، شاید صف‌های خرید طلا کوتاه‌تر و صف‌های سرمایه‌گذاری صنعتی طولانی‌تر شود.

منبع: فارس