جنگ منطقه‌ای چیست و چرا آمریکا از آن هراس دارد؟

تبیین:

امام خامنه ای(مدظله العالی) در بیانات ۱۲ بهمن امسال در دیدار هزاران نفر از مردم تصریح کردند: «آمریکایی‌ها بدانند که اگر این‌دفعه جنگی راه بیندازند، این جنگ، جنگ منطقه‌ای خواهد بود». این بیان یک گزاره راهبردی و کلیدی در دیپلماسی امنیتی ایران محسوب می‌شود. «جنگ منطقه‌ای» کلیدواژه‌ای دقیق برای بازتعریف معادلات بازدارندگی برای امنیت نه‌فقط ایران، بلکه منطقه غرب آسیا و حتی کشورهایی است که با خیالات واهی به آمریکا و رژیم صهیونیستی دل بسته‌اند.

ایران ؛ صلح‌طلبِ جنگ ‌بلد

بیانات شفاف رهبر معظم انقلاب اسلامی در مواجهه با تهدیدات نظامی دشمنان درگذشته نیز سابقه داشته است. به‌عنوان نمونه ایشان در سال ۱۳۹۷فرمودند: «ما هیچ‌جنگی را شروع نکرده‌ایم. افتخار جمهوری اسلامی این است که هیچ‌جنگی را ما شروع نکرده‌ایم؛ جنگ‌هایی داشته‌ایم، منتها شروع‌کننده طرف مقابل بوده. وقتی‌که طرف مقابل شروع کند، ما البته با قدرت وارد میدان می‌شویم، اما ما جنگ را شروع نمی‌کنیم».

و یا در فروردین ۱۴۰۴ فرمودند: «ما هیچ‌وقت شروع‌کننده درگیری نبودیم اما اگر چنانچه کسی خباثت کند و شروع کند بداند که سیلی‌های سختی خواهد خورد».

هشدار رهبر معظم انقلاب را باید فراتر از یک اخطار سیاسی یا تهدید مبهم متعارف دانست. این‌بیان، چارچوبی راهبردی (استراتژیک) را ترسیم می‌کند که بر اساس آن، جغرافیای پاسخ ایران به‌هرگونه تجاوز، هم‌سطح با جغرافیای تهدید دشمن تعریف می‌شود. «جنگ منطقه‌ای» در این گفتمان به معنای گسترش بی‌ضابطه درگیری نیست، بلکه به معنای توسعه هزینه‌های جنگ به تمامی نقاط حضور و نفوذ طرف آغازگر جنگ در منطقه است.

ابعاد مفهوم راهبردی «جنگ منطقه‌ای»

۱- بیان رهبر معظم انقلاب، یک عملیات تصحیح ادراکی هدفمند است. این پیام، ذهنیت تصمیم‌سازان آمریکایی و صهیونیستی را از الگوی «درگیری‌های محدود و کنترل‌شده» (مانند جنگ ۱۲روزه از طرف آنها یا عملیات‌های وعده صادق از طرف ایران) به سمت الگوی «درگیری با قابلیت گسترش غیرقابل مهار» سوق می‌دهد. یکی از اهداف مفهوم راهبردی «جنگ منطقه‌ای»، شکستن تصویر حمله کم‌هزینه و جایگزینی آن با محاسبات پیچیده‌تر است.

۲- منطقه‌ای شدن جنگ به معنای ورود تمامی متحدان منطقه‌ای و گروه‌های مقاومت به معادله است. این امر توازن قوا و هزینه را به‌شدت علیه آمریکا و رژیم صهیونی تغییر می‌دهد. آمریکایی که سُفره پایگاه‌ها و نیروهای خود را در منطقه غرب آسیا حسابی پَهن کرده است و صهیونیست‌هایی که در محدوده‌ی جغرافیایی بسیار کوچک و کاملا در تیررس همه جبهه مقاومت (ایران، عراق، یمن، لبنان و فلسطین) قرار دارند. وسعت ایران عزیز ما ۷۵ برابر بیشتر از اراضی اشغالی صهیونیست‌ها است. به‌عبارت دیگر، سرزمین فلسطین اشغالی، فقط یک ممیز ۳ دهم (حدود 1.3) درصد ایران وسعت دارد. بنابراین آمریکا و رژیم صهیونی تنها با یک بازیگر واحد روبرو نیستند، بلکه با شبکه‌ای از توانمندی‌های پراکنده اما هماهنگ مواجه خواهند شد که کنترل و مهار آنها دشوار است.

۳ - ایران بر اساس آموزه‌های دفاعی خود، به‌دنبال نبرد کلاسیک گسترده نیست. بلکه قوت راهبردی کشور در جنگ ناهمتراز است؛ نظیر:

-    موازنه قایق‌های تندرو در برابر ناوهای غول‌پیکر

-    پهپادهای کم‌هزینه در برابر سامانه‌های پدافندی پرهزینه

-    جنگ فرسایشی در برابر راهبردهای ضربتی کوتاه‌مدت

راهبرد «جنگ منطقه‌ای»، عرصه را برای به‌کارگیری حداکثری این مزیت‌ها فراهم می‌کند.

۴ - یکی از ابزارهای بازدارندگی، ایجاد این انگاره است که امنیت، کالایی تجزیه‌ناپذیر است. به این معنا که: «اگر امنیت انرژی مختل شود، برای همه کشورهای منطقه که بر سر سفره انرژی این منطقه ارتزاق می‌کنند، مختل خواهد شد». این پیام، به‌ویژه برای متحدان منطقه‌ای آمریکا حاوی هشداری جدی است؛ چرا که هر کشوری که خاک یا منابع خود را در اختیار آغازگر جنگ قرار دهد، خود را در معرض پیامدهای گسترده قرار داده است.

۵ - با سقوط حکومت سوریه و شهادت فرماندهان حزب‌الله لبنان، رسانه‌های غربی و غرب‌زده روی تضعیف عمق راهبردی ایران بسیار تبلیغات می‌کردند. غافل از آنکه عمق راهبردی ایران، صرفاً معطوف و متمرکز بر جغرافیای سرزمینی نیست و در بُعد ژئوپلتیکی خلاصه نمی‌شود. مفهوم راهبردی جنگ منطقه‌ای، ابتکار و خلاقیتی است برای بسط سپر بازدارندگی در کشورهای همسایه و منطقه. علاوه بر اعلام حمایت قاطع جبهه‌های مقاومت، حال دیگر کشورهای هم‌پیمان آمریکا و رژیم هم به تکاپو افتاده‌اند. یعنی هم هزینه جنگ شدن و هم هزینه جنگ نشدن را همه کشورها باید بپردازند.

پیام‌های جنگ منطقه‌ای برای مخاطبان

۱- برای آمریکا و رژیم صهیونی:

پیام اصلی، همان جمله شهید عزیزمان، شهید حاج قاسم سلیمانی است: «این جنگ را شما شروع می‌کنید، اما پایانش را ما تعیین می‌کنیم». کنترل جنگ از دست آغازگر خارج خواهد شد و پایگاه‌ها، منافع و متحدان آنها در سراسر منطقه ناامن می‌شود. مجله آمریکایی نشنال اینترست در تحلیلی نوشت: ترامپ در دوراهی گیر کرده است، اگر به ایران حمله کند با عواقب فاجعه‌بار آن رو‌به‌رو می شود؛ اگر هم از تهدیدهایش عقب‌نشینی کند  بی‌آبرو می شود. چراکه ایران با گسترش میدان نبرد و افزایش هزینه‌ها، توان فشار سیاسی بر آمریکا را دارد.

۲- برای کشورهای منطقه:

هرگونه مشارکت یا سکوت در قبال تجاوز، آن کشور را وارد دایره «جنگ منطقه‌ای» خواهد کرد. چراکه امنیت، انتخابی جمعی همه کشورهای این منطقه حساس است.

۳- برای ملت شجاع و متحد ایران:

این بیان حاوی اطمینان‌بخشی داخلی است. کشور در وضعیت انفعال نیست، محاسبات دشمن دیده شده و پاسخ آن آماده است. امنیت ملی نه با ترس، بلکه با وحدت، هوشیاری و درک صحیح از توازن قوا حفظ می‌شود.

·         جمع‌بندی

 «جنگ منطقه‌ای» به‌عنوان یک مفهوم راهبردی، اعلام پایان دوره جنگ‌های کم‌هزینه، محدود و قابل کنترل برای حفظ منافع آمریکا در منطقه غرب آسیا است. این مفهوم راهبردی، امتداد و تکمیل راهبرد «اتمام دوران بزن دررو» و در راستای کلان‌راهبرد «اخراج آمریکا از منطقه» است. این گزاره، در واقع بازتعریفی اساسی از دکترین بازدارندگی است؛ بازدارندگی از طریق افزایش هزینه‌ها برای متجاوز است. اگر این پیام به درستی درک شود، می‌تواند عاملی برای ثبات و جلوگیری از تشنج در منطقه غرب آسیا باشد؛ اما نادیده گرفتن آن، مسئولیت پیامدهای شکننده و غیرقابل مهار را به طور کامل بر عهده آغازگر جنگ خواهد گذاشت. در نهایت، این بیان بیش از آنکه یک تهدید نظامی صرف باشد، یک عملیات روانی- ادراکی حساب‌شده است که هدف نهایی آن، پیشگیری از درگیری واقعی از طریق تغییر محاسبات معادلات ذهنی دشمن است.