چرا داووس دعوت از ایران را پس گرفت؟

مجمع جهانی اقتصاد (داووس) به تازگی در اقدامی غیرمعمول، دعوت از وزیرخارجه جمهوری اسلامی ایران را لغو کرده است. این خبر را سیدعباس عراقچی، وزیرخارجه ایران نیز تائید کرده و در فضای مجازی اعلام کرد که مجمع جهانی اقتصاد حضور من در داووس را بر اساس دروغ‌ها و فشارهای سیاسی اسرائیل و ماموران و حامیان آن رژیم در آمریکا، لغو کرد.  سیدعباس عراقچی افزود: یک حقیقت اساسی در خشونت‌های اخیر در ایران وجود دارد: ما مجبور بودیم از مردم خود در برابر تروریست‌های مسلح و کشتارهایی به سبک داعش که آشکارا توسط موساد حمایت می‌شد، دفاع کنیم.

مجمع جهانی اقتصاد یا همان اجلاس داووس در سال ۱۹۷۱ توسط یک استاد آلمانی الاصل حوزه‌ی کسب و کار به اسم کلاوس مارتین شواب (Klaus Martin Schwab) که در دانشگاه ژنو تدریس می‌کرد، تاسیس شده است. از آنجا که جلسات این مجمع در داووس (Davos) سوییس برگزار می‌شود، عموماً در رسانه‌ها با عنوان اجلاس داووس مورد اشاره قرار می‌گیرد.

اولین نشست مجمع جهانی اقتصاد پنج دهه پیش در شهر داووس سوئیس برگزار شد و این شهر از آن زمان تاکنون هر ساله میزبان گردهمایی سالانه آن بوده است و اینگونه شد که نام این شهر حتی به جای نام این رویداد به کار برده می‌شود.

کارکرد و شیوه عملکردی مجمع داووس

کلاوس مارتین شواب، در نخستین سالهای تاسیس مجمع جهانی اقتصاد، معمولاً از رهبران اقتصادی اروپای غربی برای شرکت در این مجمع دعوت می‌کرد.

اگر چه بعداً رهبران سیاسی و اقتصادی و اجتماعی از سراسر جهان، به این مجمع دعوت شدند و عملاً مجمع جهانی اقتصاد واقعاً شکلی جهانی به خود گرفت.

در عین حال اجلاس داووس مانند اجلاس‌های سازمان ملل نیست که به صدور قطع‌نامه، بیانیه و اعلامیه‌های رسمی منجر شود، اما فضای تعامل و کنشگری را بین همه کنشگران موثر فراهم می‌کند و بعضاً همین امکان ارتباطی فراهم شده به حل و فصل موضوعات سیاسی شده که نمونه آن بیانیه داووس در ۱۹۸۸ بین ترکیه و یونان یا دیدار نلسون ماندلا و کلرک در ۱۹۹۲ درخصوص تحولات آفریقای جنوبی می‌باشد.

شکست در اهداف جهانی

با وجود اهداف اولیه اجلاس داوووس برای توجه به مسائل امنیت جهانی، اما طی چند سال گذشته این اجلاس کارایی خود را از دست داده است، تا آن جا که سال ۲۰۲۱ این اجلاس سالانه برگزار نشد و اجلاس سال ۲۰۲۲، به دلایل مرتبط با همه‌گیری کرونا در ماه مه میلادی برگزار شد و اصلی‌ترین موضوعات این اجلاس سیاست‌های مرتبط با همه‌گیری کرونا، انواع همه‌گیری ممکن بعدی و تغییرات اقلیمی بودند، اما در موضوع تغییرات اقلیمی و حتی همه گیری کرونا کاری از پیش نبرد.

امسال نیز با تشدید اختلافات بر سر گرینلند و افزایش تنش‌ها در روابط فراآتلانتیکی، مقام‌های دانمارکی تصمیم گرفته‌اند در نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد در داووس شرکت نکنند. جمع جهانی اقتصاد در بیانیه‌ای اعلام کرد: «نمایندگان دولت دانمارک امسال برای حضور در این نشست دعوت شده بودند و هرگونه تصمیم درباره شرکت در آن، بر عهده دولت مربوطه است.» در ادامه این بیانیه آمده است: «ما تأیید می‌کنیم که دولت دانمارک در نشست این هفته داووس نماینده‌ای نخواهد داشت.»

این مناقشه بر سر گرینلند اخیرا پس از آن شدت گرفت که «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا تهدید کرد بر کالاهای وارداتی از هشت کشور عضو ناتو تعرفه وضع خواهد کرد. این تهدید باعث شد اتحادیه اروپا بررسی احتمال اعمال تعرفه بر ۹۳ میلیارد یورو (معادل ۱۰۸ میلیارد دلار) از کالاهای آمریکایی را در دستور کار قرار دهد.

معیارهای دوگانه

معیارهای دوگانه نیز یکی دیگر نقدهای فعالان حقوق بشر در جهان به اجلاس داووس بوده است. در حالی که مسئولان این اجلاس امسال دعوت از وزیرخارجه ایران را با فشار تل آویو لغو کرده‌اند، اما در جریان جنگ غزه رهبران داووس هیچ واکنشی در برابر نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی که متهم به نسل کشی در غزه است، انجام ندادند. در همین ارتباط نیز، وزیرخارجه ایران گفته است که طنز غم انگیز اینکه نسل‌کشی فلسطینیان توسط اسرائیل و کشتار دسته جمعی ۷۱۰۰۰ انسان بیگناه باعث نشد که مجمع جهانی اقتصاد دعوت از مقامات اسرائیلی را لغو کند. در واقع، هرتزوگ حتی در ژانویه ۲۰۲۴ یک دور پیروزی در داووس زد، آن هم در شرایطی که در سوئیس به جرم نسل‌کشی آشکار در غزه با اتهامات جنایی روبرو بود.

ترس از حضور ایران

در عین حال برخی کارشناسان گفته‌اند که لغو دعوت از وزیرخارجه ایران در اجلاس داووس بدلیل نگرانی از سخنان عراقچی در این جلاس درباره نقشه‌های موساد و غرب در براندازی حاکمیت در ایران صورت گرفته است. در واقع با توجه به آن که وزیرخارجه ایران مدارک و مستندات گسترده‌ای از حضور عوامل تروریستی مسلح در ناآرامی‌های اخیر در ایران را داشت، بسیاری در غرب و حتی در تل آویو نگران آن بودند که مدارک و مستندات ایران در اجلاس داووس درباره حضور عوامل تروریستی در ناآرامی‌های اخیر به تضعیف بیشتر نیروهای برانداز در ایران منجر شود و از سوی دیگر به محکومیت جهانی اقدامات تروریستی موساد در ایران منجر شود.

از سوی دیگر به اعتقاد کارشناسان، ترس غرب و اسرائیل از حضور وزیرخارجه ایران در اجلاس داووس به این دلیل بود که این حضور به معنای بی معنا شدن سیاست فشار حداکثری غرب برای انزوای ایران بود و از این رو تل آویو و واشنگتن تلاش زیادی برای لغو دعوت وزیرخارجه ایران در نشست داووس دنبال کردند.

همچنین حضور وزیرخارجه ایران در اجلاس داووس بیانگر عادی شدن وضعیت اقتصادی ایران است و برای آمریکا که سال‌هاست با فشار حداکثری تلاش داشته تا اقتصاد ایران را به سمت فروپاشی بکشاند، حضور عراقچی در داووس به معنای شکست سیاست فشارحداکثری علیه ایران بود و از این رو نیز فشارها برای لغو دعوت از وزیرخارجه ایران در اجلاس داووس بسیار زیاد بوده است.