آب شدن یخ روابط؛ آغوش باز بیروت به روی عراقچی

سفر عباس عراقچی به بیروت از مهمترین رویدادی سیاسی منطقه در روزهای اخیر بود که در میانه تشدید حملات و تنش‌آفرینی‌های رژیم صهیونیستی علیه لبنان در روزهای گذشته صورت گرفت و نگاه‌های ناظران را به موضوعات و نتایج این سفر دوخته بود تا به ارزیابی تأثیرات آن را بر روند تحولات سیال و ناپایدار منطقه بویژه در موضوع تلاش‌های آمریکا و رژیم برای خلع سلاح حزب‌الله بپردازند.

لبنان این روزها با مجموعه‌ای از چالش‌های درهم‌تنیده سیاسی و اقتصادی و امنیتی- حاکمیتی مواجه است و به نظر می‌رسد که حضور عراقچی با هدف تسهیل عبور دولت و ملت لبنان از بحران‌های عدیده‌ کنونی و پیش‌رو صورت گرفته است.

نکته حائز اهمیت در این سفر همراهی هیئت اقتصادی با وزیر خارجه برای رایزنی با مقامات لبنانی بود که بنابر اذعان عراقچی از اولویت‌های اصلی مذاکرات بوده است.

رئیس دستگاه سیاست خارجی در دیدارهای پرتعداد و مذاکرات فشرده خود با مقامات مختلف لبنانی بر عزم ایران برای گسترش تبادلات تجاری دو کشور تاکید و ابراز امیدواری کرد جلسه کمیسیون مشترک اقتصادی در نخستین فرصت، برگزار شود.

 روابط سیاسی تهران و بیروت طی ماه‌های اخیر در دولت جدید لبنان به ریاست جوزف عون، تحت تأثیر عواملی چون فشارهای مستقیم آمریکا و رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی و بازیگری چهره‌های منصوب احزاب مخالف حزب الله در کابینه، همانند یوسف رجی وزیر خارجه، نتوانسته بازتاب دهنده واقعیت مناسبات تاریخی و برادرانه دو ملت ایران و لبنان باشد و وجود تنش‌های سیاسی متأثر از عوامل مذکور با فضاسازی رسانه‌ای به دنبال جا انداختن این انگاره غلط بود که هویت مقاومتی لبنان در اتحاد با ایران و محور مقاومت در حال کمرنگ شدن است. این در حالی است که اگر نبود از خودگذشتگی سیاسی حزب الله برای پایان دادن به بن بست سیاسی و تسهیل روند تشکیل دولت جدید به منظور رسیدگی به امور بازسازی (ویرانی‌های جنگ) و اجرای مفاد آتش‌بس نوامبر 2024 و بهانه‌گیری از دشمنان داخلی و رژیم صهیونیستی درباره ادامه اشغالگری نظامی رژیم در اراضی لبنان، ما هیچوقت شاهد تشکیل دولتی چنین متفاوت از دیدگاه‌های ملت لبنان نبودیم.

در این میان یکی از دلایل اصلی نگرانی عمومی لبنانی‌ها از تداوم فشارهای اقتصادی آمریکا و همچنین تهدیدات نظامی رژیم صهیونیستی است و مواضع مکرر برخی از سران دولت علیه سلاح حزب‌الله، دستاویز قرار دادن این نگرانی‌ها است بدون آنکه علیه پشت‌پرده روشن قضیه که دخالت‌ها و فشارها اشکار آمریکا و عربستان سعودی، به نمایندگی از تل‌آویو، برای پیشبرد پروژه خلع سلاح از سوی دولت و ارتش است سخنی گفته شود.

آمریکا و عربستان با عنایت به چالش‌های دولت لبنان سیاست چماق و هویج را در پیش گرفته‌اند تا حزب‌الله نهایتاً در برابر فشارها مجبور به تسلیم و پذیرش خلع سلاح شود. پیشتر کابینه عون، پشت درهای بسته کاخ ریاست جمهوری طرح تام باراک نماینده آمریکا در امور لبنان را تصویب کرد که طبق آن ارتش لبنان ضمن پاکسازی تدریجی مناطق همجوار با اراضی اشغالی در جنوب رودخانه لیتانی، بر اساس یک التیماتوم تا پایان سال 2025 موظف به خلع سلاح کامل حزب الله می‌شد.

این ضرب العجل با وجود تهدیدات مکرر صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها به شروع جنگی دیگر و حتی انجام تجاوزات مکرر هوایی و ادامه تخریب زیرساخت‌ها و به شهادت رساندن مردم در این مدت، با ایستادگی کامل دبیرکل حزب‌الله شیخ نعمیم قاسم و مواضع شجاعانه او به پایان رسید. ارتش لبنان نیز در این مدت نشان داد که برخلاف انتظارات طرف‌های خارجی و اظهارات تند برخی مقامات دولتی، تقابل با حزب الله را به صلاح ثبات و امنیت کشور نمی‌داند و مذاکره کنندگان ارتش بر کامل شدن روند اجرای تعهدات بیروت در توافق آتش‌بس تأکید داشته و خواهان پایبندی طرف مقابل به تعهدات خود برای ترک نقاط اشغال شده در جنوب کشور و پایان دادن به حملات هوایی و توپخانه‌ای تجاوزکارانه رژیم هستند.

در چنین شرایطی به نظر می‌رسد که دولت لبنان برخلاف رویکرد سازش‌ناپذیر روزهای نخست، که با رد پیشنهادات حمایت‌گرایانه ایران در سفر آقای لاریجانی  به بیروت برای مدیریت فضای تنش‌آمیز داخلی همراه شد و حتی یوسف رجی وزیر خارجه دعوت سفر به تهران برای مذاکره را رد کرد، اکنون برای پذیرش راه‌حل مذاکره با حزب الله بر مبنای اصول منطقی و خطوط قرمز مقاومت در خصوص «حفظ توانمندی‌های دفاعی» و «منسجم کردن مواضع داخلی علیه اشغالگری رژیم صهیونیستی» و «اجرای اصلاحات سیاسی و اقتصادی و اداری» و «اولویت بخشی به بازسازی مناطق جنگ‌زده و صاف کردن این مسیر چالش‌برانگیز و پرپیچ و خم» آمادگی بیشتری پیدا کرده است. در این راستا عراقچی در گفتگو با رسانه‌ها گفت: من امروز با همه مقامات لبنانی که صحبت کردم موافق بودند که دشمن کل لبنان رژیم صهیونیستی است و این تهدید شامل کل لبنان است، نه بخشی از آن.

طبیعتاً در این مسیر جدید ایران می تواند مهمترین بازیگر خارجی تسهیل‌گر و یاری دهنده به دولت و نیروهای سیاسی لبنانی برای عبور این کشور از گردنه تند اختلافات و چالش‌ها باشد چنانکه عراقچی در دیدار با مقامات مختلف لبنانی بر ضرورت صیانت از استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی لبنان در برابر تعرضات رژیم صهیونیستی و مداخلات مخرب خارجی، تأکید و خاطرنشان کرد که حمایت و همبستگی ایران با مردم و دولت لبنان در برابر تجاوز و اشغالگری، بر مبنای همین اصل بوده است و باور دارد که تصمیم‌گیری در مورد امور داخلی و سیاست خارجی لبنان، از شئون داخلی لبنان بوده که باید بر مبنای تفاهم و گفتگوی ملی میان جهات ذیربط جامعه لبنان تصمیم‌گیری شود.

تأکید عراقچی بر گسترش همکاری‌های اقتصادی در راس اهداف و برنامه‌های این سفر و همچنین اطمینان دادن به مقامات بیروت درباره سیاست اصولی جمهوری اسلامی از حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان در برابر تهدیدات رژیم صهیونیستی، در واقع تلاشی برای اعلام حمایت از لبنانی‌ها در رفع چالش‌ها است.

وی با بیان اینکه ایران سیاست حسن همکاری با همسایگانش را بعد از جنگ ۱۲ روزه قوی تر از گذشته پیگیری می کند گفت: کشورهای منطقه امروز فهم بهتری از چالش ها و تهدید اسراییل دارند و زمینه همکاری بین ایران و کشورهای منطقه بیشتر است و سفرم به لبنان هم برای اغاز فصل جدید از همکاری هاست که رابطه ای همه جانبه را شامل می شود.