نیرو‌های نیابتی در جنگ قره‌باغ؛ آیا سناریوی سوریه تکرار می‌شود؟

با بالا گرفتن جنگ میان ارمنستان و آذربایجان بر سر مسأله قره‌باغ شایعات و بحث‌ها پیرامون انتقال تروریست‌های حاضر در سوریه طی روز‌های اخیر به منطقه مورد نزاع بالا گرفته است.

از اوایل دهه ۱۹۹۰ آذربایجان و ارمنستان بر سر کنترل منطقه کوهستانی قره باغ درگیر شده‌اند. آخرین درگیری‌های مسلحانه در ماه ژوئیه آغاز شد و هر دو طرف تلفاتی را گزارش دادند. منطقه ارمنی نشین «ناگورنو-قره باغ» (قره باغ کوهستانی) در جنوب شرق جمهوری آذربایجان در سال ۱۹۹۴ میلادی به کنترل نیرو‌های ارمنستان درآمد و از آن پس با نام «جمهوری قره باغ کوهستانی» به صورت یک جانبه اعلام استقلال کرد. با این حال هیچ یک از کشور‌های جهان حتی خود ارمنستان نیز این جمهوری خودخوانده را به رسمیت نمی‌شناسند و سازمان ملل متحد نیز همچنان آن را بخشی از خاک جمهوری آذربایجان می‌داند.

با این حال با اعلام حمایت صریح مقامات مختلف ترکیه از آذربایجان و تداوم جنگ تا بازپسگری این منطقه توسط ارتش باکو، بحث انتقال تروریست‌ها از سوریه توسط آنکارا برای کمک به ارتش آذربایجان نیز شدت یافت.

شواهد و گزارش‌های رسانه‌ای از اقدامات ترکیه

این مسئله نخستین بار روز دوشنبه گذشته توسط سفیر ارمنستان در روسیه مطرح شد. او ادعا کرد که ترکیه حدود ۴ هزار جنگجو از شمال سوریه به آذربایجان فرستاده است.

پس از آن گزارش رسانه‌های بین المللی در مورد پیدا کردن شواهدی از این ماجرا تداوم یافت. رویترز به نقل از دو منبع شورشی سوری مدعی شد ترکیه در حال اعزام جنگجویان سوری به قره‌باغ برای حمایت از آذربایجان است.

در ادامه این گزارش‌ها سازمان موسوم به «دیده بان حقوق بشر سوریه» نیز گفت: بیش از ۳۰۰ جنگجوی سوری در آذربایجان، متحد دیرین ترکیه، مستقر شده‌اند.

رامی عبدالرحمن، رئیس دیده بان مخالفان سوری، روز سه شنبه در گفتگو با voa آمریکا گفت که این جنگجویان سوری از دو گروه مسلح موسوم به «لشکر سلطان مراد و تیپ سلیمان شاه» می‌آیند. این دو گروه تروریستی مورد حمایت آنکارا بازیگران مهمی در مناطق تحت کنترل ترکیه در شمال سوریه هستند.

این مرکز با تأکید بر اینکه این عناصر گروه‌های مسلح سوری چند روز پیش از منطقه "عفرین" در شمال غرب حلب وارد ترکیه شده بودند، تصریح کرد با توجه به اصرار ترکیه بر تبدیل مبارزان سوری وابسته به خود به مزدورانی برای خود، یک گروه دیگر نیز از این شورشیان آماده خروج به سمت آذربایجان هستند. همچنین این مرکز امروز از کشته شدن دست کم ۱۸ نفر از اعضای گروه شبه نظامی در قره باغ خبر داد تعداد عناصر مسلح سوریه انتقال یافته را ۸۵۰ نفر اعلام کرد.



خبرگزاری فرانسه نیز با انتشار گزارشی از استپاناکرت (پایتخت جمهوری خودخوانده قره باغ) از کشته شدن شماری از شبه‌نظامیان سوری مورد حمایت ترکیه در منازعات قره‌باغ خبر داد.

افزون بر آن رسانه‌های آنلاین در شمال سوریه نیز تصاویری از شبه‌نظامیان سوری کشته‌شده در قره‌باغ را منتشر کرده‌اند. ارمنستان ترکیه را به مداخله نظامی در بحران قره‌باغ متهم می‌کند. این در حالی است که دولت ترکیه و آذربایجان چنین ادعایی را تکذیب می‌کنند.

در گزارشی دیگر زیاد حاج عبید، یکی از فرماندهان گروه تروریستی موسوم به «ارتش ملی سوریه» که مورد حمایت ترکیه است، روز دوشنبه به تلویزیون رووداو، یک کانال تلویزیونی کردی در کردستان عراق، گفت که دو دلیل وجود دارد که شورشیان سوریه برای پیوستن به جنگ در آذربایجان سوق داده می‌شوند.

عبید گفت: "بدیهی است که برخی برای تشویق مالی به آذربایجان رفتند، اما برخی دیگر این تصمیم را به دلیل احساس وظیفه نسبت به متحدان ترک خود گرفتند. " لطف. "

هشدار‌های سیاسی مقامات خارجی به ترکیه.

اما بیشتر شدن گزارش‌های رسانه‌ای در این رابطه و انتشار تصاویری از انتقال این نیرو‌ها در شبکه‌های اجتماعی، مقامات سیاسی برخی از کشور‌های ذینفع در تحولات قره باغ نیز پا به میدان اظهار نظر در مورد اقدام احتمالی ترکیه کردند.

روز شنبه ۱۱ مهرماه امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه که این در ماه‌های اخیر روابط کشورش با آنکارا بر سر مسئله دریای مدیترانه به شدت دچار تنش شده است، در یک جلسه توجیهی که بعد از روز اول اجلاس اتحادیه اروپا مدعی شد سازمان اطلاعاتی این کشور شواهدی از انتقال ۳۰۰ فرد مسلح از سوریه به آذربایجان یافته است. کاخ الیزه نیز با صدور بیانیه‌ای گفت که در حال همکاری با روسیه برای رسیدن به توافق آتش‌بس بین آذربایجان و ارمنستان هستند.

پیش‌تر نیز وزارت خارجه روسیه مدعی شد جنگجویانی از گروه‌های شبه‌نظامی غیرقانونی مستقر در سوریه و لیبی طی روز‌های گذشته توسط برخی کشور‌ها به منطقه قره‌باغ اعزام شده‌اند.

بر این اساس، مسکو از کشور‌های درگیر در این مسئله خواست که مانع استفاده از «تروریست‌ها و مزدوران خارجی» در مناقشات قره‌باغ شوند.

در همین راستا امروز (۱۲ مهر) نیز مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا در مورد اعزام جنگجویان سوری برای جنگ در کنار نیرو‌های جمهوری آذربایجان، به ترکیه هشدار داد.

وی تأکید کرد اقدام ترکیه به اعزام جنگنجویان سوری به منطقه قره باغ باعث بی ثبات شدن این منطقه می‌شود.

این اتهامات و گزارشها، اما با انکار شدید مقامات آذربایجان و ترکیه مواجه شده است که هدف آن را جنگ رسانه‌ای ارمنستان و دیگر طرف‌های بین‌المللی حامی ایروان عنوان میکنند. در همین راستا الهام علی اف رئیسجمهور جمهوری آذربایجان در مصاحبه با خبرنگاران گفت: این اخبار را جعلی دانست و گفت: "هیچ جنگجویی از سوریه در این نبرد‌ها وجود ندارد، حتی یک مدرک در این زمینه وجود ندارد، این خبر‌های جعلی توسط ارمنستان ارائه می‌شود و از طریق وب سایت‌های مختلف و رسانه‌های مختلف پخش می‌شوند و جعلی است". این در حالی است که هفته گذشته نیز عمر چلیک، سخنگوی حزب عدالت و توسعه، در توئیتی این ادعا‌ها را دروغ و تحریک علیه ترکیه توصیف کرد.



قره باغ در آستانه سوریه شدن

در این میان نکته جالب توجه آن است که مقامات آذربایجانی حتی به صورت متقابل ارمنستان را متهم به استفاده از عناصر خارجی در جنگ میکنند. در این رابطه امروز دفتر ریاست جمهوری آذربایجان در پیامی اعلام کرد: «الهام علی اف رئیس جمهور در نشستی خبری تاکید کرد که ایروان در جنگ قره باغ از نیرو‌های که آن‌ها را از خاورمیانه آورده بهره می‌گیرد. این نیرو‌های مسلح تنها ارمنی نیستند و دیگر نژاد‌ها را هم در برمی گیرد. ما اطلاعات موثقی در این زمینه داریم و باید این موضوع در سطح بین الملل بررسی شود».

این اتهام‌زنی متقابل در شرایطی که کشور‌های مختلفی در تحولات قره باغ ذینفع و ذینفوذ هستند و تجربه استفاده از گروه‌های نیابتی در سوریه، لیبی و یمن تراژدی‌های بزرگی را به وجود آورد و موجب گسترش بی‌ثباتی منطقه‌ای و پیچیده شدن بحران‌ها شد، اکنون نیز این خطر وجود دارد که دامنه بحران قره باغ با حضور گروه‌های نیابتی افزایش یابد.