سرگذشتی متفاوت از دیگر سرنوشت‌ها

برخی نظریه‌پردازان غربی معتقدند که دیگر داستانی جدید در دنیا وجود ندارد و هر آنچه در داستان‌ها مطرح می‌شود، به نوعی تکراری است، اما واقعیت این است که هنوز هم با توجه به مسائل مختلفی که در دنیای جدید امروزی پیش می‌آید، زمینه برای خلق داستان‌های نو نیز فراهم می‌شود، زیرا مقتضیات زمانه تغییر کرده است؛ بنابراین داستان‌های جذابی وجود دارند که جدید هستند و می‌توانند حرف نویی هم برای گفتن داشته باشند.
به تصویر کشیدن این نوع از داستان‌ها می‌تواند، فیلم‌ها و سریال‌هایی متفاوتی را رقم بزند؛ فیلم‌هایی که مانند فیلم‌نامه‌هایشان جذاب و نو هستند. یکی از همین سریال‌ها که این شب‌ها از ساعت ۲۲ و از شبکه اول سیما به روی آنتن رسانه ملی رفته و تاکنون ۱۵ قسمت آن پخش شده و ۲۰ قسمت دیگر نیز از آن باقی‌مانده، سریالی با نام «سرگذشت» است که از سرگذشت افراد و خانواده‌هایی می‌گوید که گاهی شاید در کنار ما نیز باشند و ما به داستان‌های زندگی‌شان توجه نکنیم، اما وقتی موضوع یک فیلم جذاب می‌شوند، نگاهی متفاوت به زندگی را برایمان رقم می‌زنند.
«سرگذشت»، یک سریال خانوادگی است که بیش از هر چیز به موضوعاتی مانند ازدواج، طلاق، همبستگی خانوادگی، فضائل اخلاقی و مشکلات روحی می‌پردازد، اما این بار با شیوه‌ای جدید؛ مثلاً می‌توان در هر سریالی به موضوع «طلاق» به‌عنوان یکی از آسیب‌های اجتماعی مبتلابه این سال‌ها پرداخت، اما با تکرار مکررات، یعنی همان چیزی که در این سال‌ها کم شاهد آن نبوده‌ایم، اما «سرگذشت» این‌گونه نیست، بلکه همان‌طور که اشاره شد، همین موضوعاتی را که بار‌ها و بار‌ها در فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی بیان می‌شود، با نگاهی جدید به تصویر می‌کشد و از اِلمان‌های جذاب قصه‌گویی نیز بهره برده است، به‌طوری‌که گاهی مخاطب انتظار برخی موارد را ندارد و در داستان با آن روبه‌رو می‌شود. این جذابیت‌ها باعث می‌شود تا مخاطب به موضوعات جدی‌تر بپردازد.
نکته مهم دیگری که در این سریال موردتوجه قرارگرفته است، رویکرد آموزشی آن است. پس از پخش هر قسمت از سریال، خانم دکتر سیما فردوسی، چهره نام‌آشنا و قدیمی حوزه مشاوره خانواده که خاطرات برنامه‌های جذاب و شیرین او در برنامه «خانواده» دهه هفتاد، هنوز در ذهن و دل مردم باقی‌مانده است، در آیتمی کوتاه در حد ۱۰ دقیقه، به تحلیل و بررسی موضوعِ همان قسمت از سریال، از منظر روانشناسی و تربیتی می‌پردازد و این شیوه طرح مسئله، به غنای جنبه آموزشی سریال کمک می‌کند.
البته این بخش ۱۰ دقیقه‌ای، تنها بخش آموزشی این سریال نیست؛ نقطه قوت و قابل‌تحسین سریال «سرگذشت»، وجود داشتن یک چهره ثابت در هر قسمت، در نقش مددکار اجتماعی یا همان مشاور در دادگاه خانواده است که به‌عنوان یار و مددکار هم‌زمان قاضی و مراجعان به او، تلاش می‌کند تا روند پرونده را با مشاوره و راهنمایی و در نهایت، صلح و سازش واقعی، ختم به خیر کند. این نکته، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم فرهنگ استفاده از مشاور خانواده و روانشناس را در بین مخاطبان ترویج می‌کند و این باور غلط را می‌شکند که مراجعه به مشاور، به معنی یک نقطه عیب و ایراد است. مشاور و مددکار اجتماعی - اگر بر اساس فرهنگ بومی جامعه ایرانی و اسلامی به مخاطب مشاوره بدهد - می‌تواند نقشی مثال‌زدنی و تعیین‌کننده در کاهش تنش‌های خانوادگی و سرریز شدن آن به محیط جامعه ایفا کند.
در واقع آنچه در این نوشتار مورد تأکید قرار دارد، تبلیغ یا معرفی صرف یک برنامه تلویزیونی نیست، چراکه مخاطبان رسانه ملی به‌خصوص خانواده‌ها کم‌وبیش از هر فیلم یا سریال جدیدی مطلع می‌شوند و به فراخور حال خود، آن را دنبال می‌کنند؛ بلکه هدف، یادآوری این نکته است که می‌توان بدون سیاه نمایی و تصویر یک چهره پریشان و مخرب از جامعه خود، موضوع حساس و چالش‌برانگیز «آسیب‌های اجتماعی» به‌ویژه آسیب‌هایی مانند انتخاب غلط در ازدواج، طلاق و اختلافات خانوادگی و اعتیاد را به تصویر کشید و به شیوه‌ای هنرمندانه و همراه با ظرافت‌های آموزشی، راه پیشگیری از بروز این آسیب‌ها در میان خانواده‌های ایرانی را هم آموزش داد و سریال «سرگذشت» به‌خوبی از عهده این کار برآمده و از این نظر، جای تحسین و تبریک دارد و البته جا دارد، از این قبیل تولیدات بیشتر در قاب رسانه ملی به مردم ارائه شود، چراکه بدون تعارف باید گفت که سال‌ها بود طعم شیرین و آموزنده سریال‌هایی مانند «سرگذشت» آن‌هم با این غنای آموزشی و تربیتی در کام مخاطب رسانه ملی ننشسته بود، یا حداقل خیلی کم نشسته بود.