گام چهارم هسته‌ای نقاب از چهره مکرون برداشت

چهارشنبه هفته گذشته (۱۵ آبان ماه) با پایان سومین مهلت دوماهه ایران به اروپا برای عمل به تعهدات برجامی خود و عدم تحرکی خاص از سوی اروپایی‌ها، جمهوری اسلامی هفته گذشته چهارمین گام از کاهش تعهدات برجامی خود را برداشت. بر همین اساس ۲ هزار کیلوگرم گاز هگزافلوراید اورانیوم از سایت اتمی نطنز به مرکز اتمی فردو، منتقل شده است.
مخزن (سیلندر) ۲۸۰۰ کیلویی که حاوی حدود ۲۰۰۰ کیلوگرم گاز هگزا فلوراید اورانیوم (UF۶) است، تحت نظارت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از انتقال از مجتمع غنی‌سازی شهید احمدی روشن (نطنز) به مجتمع غنی‌سازی شهید مسعود علی‌محمدی (فردو) در سالن خوراک‌دهی مجتمع فردو قرار گرفت. طبق گفته مقامات کشورمان این اقدام بااطلاع و نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام شد.
آقای روحانی رئیس‌جمهور کشورمان هم‌زمان با اعلام تصمیم جمهوری اسلامی ایران برای غنی‌سازی اورانیوم در فردو، گفته بود «اگر راه‌حل درستی را یافتیم که تحریم‌ها برداشته شود، به‌راحتی بتوانیم نفت خود را بفروشیم، از پول‌های موجود در بانک استفاده کنیم و سایر تحریم‌ها در بیمه و فلزات لغو شود؛ ما هم کاملاً به شرایط گذشته برمی‌گردیم.»
واکنش‌های جهانی
اروپا و آمریکا که تاکنون به هیچ‌کدام از تعهدات برجامی خود عمل‌نکرده‌اند، واکنشی گستاخانه به تصمیم ایران داشتند. وزارت خارجه آمریکا آن را «گام بلند در مسیر اشتباه» توصیف کرده است. اتحادیه اروپا با ابراز نگرانی از تصمیم ایران مبنی بر تصمیم جدید هسته‌ای ایران مدعی شد که این تصمیم برجام را به خطر می‌اندازد. همچنین یکی از سخنگویان اتحادیه اروپا اعلام کرده است: ما از تصمیم ایران برای کاهش تعهدات برجامی که رئیس‌جمهور روحانی امروز آن را اعلام کرد، نگرانیم و از ایران می‌خواهیم از تمامی فعالیت‌هایی که در مغایرت با تعهدات برجامی این کشور است صرف‌نظر کند؛ زیرا حفظ برجام روزبه‌روز دشوارتر می‌شود.
سرگئی ریابکوف معاون وزیر خارجه روسیه در این مورد گفت: کاهش تعهدات برجامی ایران نتیجه منطقی رکود در حل مشکلات مربوط به برجام است. ما گام جدید طرف ایرانی برای کاهش تعهدات داوطلبانه این کشور را پیامد منطقی رکود در حل مسائل مرتبط با پایداری برجام و تأمین نتایج اقتصادی اجرای این معامله می‌دانیم که ایران امیدوار به آن بود.
گستاخی مکرون.
اما شاید در این میان واکنش فرانسوی‌ها از همه قابل‌تأمل‌تر باشد. امانوئل ماکرون رئیس‌جمهوری این کشور که طی ماه‌های اخیر نقش میانجی را بازی می‌کند و سعی دارد خود را به‌عنوان منجی برجام جا بزند در اظهاراتی که بیانگر نیت واقعی پاریس است، گفت: «ما شاید با تصمیم ایالات‌متحده برای خروج از برجام مخالف باشیم، اما تصمیم به ازسرگیری غنی‌سازی یک اشتباه است. باوجود تغییر سیاست ایالات‌متحده [در قبال برجام]اروپایی‌ها توانستند برای پانزده ماه برجام را حفظ کنند. هفته‌های آینده صرف اعمال فشار بیشتر به ایران خواهد شد تا ایران به چارچوب [برجام]بازگردانده شود و تحریم‌های مشخصی کاهش یابند تا بتوان موازنه بهتری را احیا کرد. ما همچنان یک‌طرف این توافق هستیم و این ایالات‌متحده و ایران بودند که تصمیم گرفتند از آن خارج شوند. ما باید توافق هسته‌ای را بر اساس بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت و بلندمدت و همچنین در ارتباط با موشک‌های بالستیک و ثبات منطقه‌ای بازسازی کنیم.»
این اظهارات به‌روشنی نشان می‌دهد فرانسه کاملاً با آمریکا همدست بوده و هدفی جز فشار بر ایران ندارند. مکرون با وقاحت، آمریکایی را که از برجام خارج‌شده با ایران که پس از یک سال و نیم تنها مقدار بسیار ناچیزی از تعهدات خود را کاهش داده در یک ترازو قرار داده و جالب‌تر آنکه مدعی است اروپا تاکنون برجام را نجات داده است!
آنچه شایسته بود
اتحادیه اروپا نه‌تن‌ها به تعهدات ۱۱ گانه خود ذیل برجام عمل نکرده است، بلکه با تبعیت از تحریم‌های آمریکا عملاً در نقش تکمیل‌کننده راهبرد فشار حداکثری آمریکا بوده است.
اروپا همسو با راهبرد فشار حداکثری آمریکا نه‌تن‌ها در حوزه تحریم‌ها با آمریکا همراهی کرده است، بلکه با متهم کردن ایران در حمله به آرامکو و توقیف نفت‌کش ایرانی توسط انگلیس فشار رسانه‌ای و سیاسی بر ایران وارد می‌کند.
اتحادیه اروپا سعی می‌کند اولاً؛ با دادن وعده‌های پوچ، ایران را در برجام زیر شدیدترین نظارت‌های آژانس و محدودیت‌های برجامی نگه دارد دوماً؛ برای انجام تعهدات خود از ایران، مذاکره برای سر مسائل منطقه‌ای و موشکی یعنی آنچه خواست آمریکاست، طلب کند. اروپا همسو با راهبرد فشار حداکثری آمریکا نه‌تن‌ها در حوزه تحریم‌ها با آمریکا همراهی کرده است، بلکه با متهم کردن ایران در حمله به آرامکو و توقیف نفت‌کش ایرانی توسط انگلیس فشار رسانه‌ای و سیاسی بر ایران وارد می‌کند؛ بنابراین با توجه به عدم انجام تعهدات توسط اتحادیه اروپا و همسویی و همراهی با راهبرد فشار حداکثری آمریکا و خسارت محض بودن باقی ماندن در برجام، انتظار می‌رفت دستگاه سیاست خارجی کشور و هیئت نظارت بر اجرای برجام گام چهارم از اقدامات متقابل را نه مانند گام سوم نمادین، بلکه جدی و اساسی بردارند تا پیام عزت و مقاومت فعال به طرف‌های غربی مخابره بشود نه پیام انفعال و کماکان امید به وعده‌های پوچ اروپایی. دو اقدام حذف نظارت‌های ویژه آژانس و توقف تعهدات داوطلبانه پروتکل الحاقی می‌توانست اقدامی درخور باشد که زمینه‌ساز محکمی برای خروج از برجام در گام‌های بعدی باشد و طرف‌های غربی را نیز به هوش بیاورد که انجام تعهدات به‌صورت یک‌طرفه تداوم نخواهد داشت.
گفت‌وگو‌های محرمانه و یک احتمال
رئیس‌جمهور یک روز پیش از برداشتن گام چهارم کاهش تعهدات هسته‌ای گفته بود: «به تمام مذاکراتی که با برخی از کشور‌ها و پشت پرده برای حل‌وفصل انجام می‌دهیم، هم متعهد هستیم و ادامه خواهیم داد و پیش خواهیم برد. البته تلاش آن‌ها این بود که قبل از امروز به یک نتیجه‌ای برسیم که نشد و در هفته‌های اخیر هم مسائلی بود که به توافق نرسیدیم؛ بنابراین ما به‌ناچار گام چهارم را از فردا برخواهیم داشت، اما در دو ماه آینده باز فرصت مذاکره داریم و دوباره مذاکره خواهیم کرد. اگر راه‌حل درستی را یافتیم که تحریم‌ها برداشته شود، به‌راحتی بتوانیم نفت خود را بفروشیم، از پول‌های موجود در بانک استفاده کنیم و سایر تحریم‌ها در بیمه و فلزات لغو شود؛ ماهم کاملاً به شرایط گذشته برمی‌گردیم.»
برخی تحلیلگران معتقدند احتمال دارد غربی‌ها در مذاکرات دو ماه آینده برخی پیشنهاد‌های توخالی را روی میز بگذارند. پیشنهاد‌هایی که در آستانه انتخابات مجلس شورای اسلامی کارکرد و هدفی جز دوقطبی سازی در کشور ندارد. مقابله با این ترفند احتمالی آنان، برخوردی هوشمندانه می‌طلبد.