حرکتی ضروری ولی دیر هنگام برای گذر از تحریم های ظالمانه

 

چهارشنبه‌ای که گذشت، سالگرد خروج آمریکا از برجام بود. برای تحلیل و تبیین زمینه‌ها و الزامات مربوط به تصمیمات اتخاذ شده در حوزه مقابله با خروج آمریکا از برجام و بدعهدی طرف‌های اروپایی و همچنین برنامه‌های جمهوری اسلامی ایران برای استفاده از ظرفیت برجام در پاسخگویی به نقض تعهدات طرف مقابل مناسب است به ملاحظاتی توجه شود.
پس ازتوافق برجام و صدور قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت مقرر شد، کشور‌ها تعهداتی را به صورت متقابل در دستورکار قرار دهند. با تغییر سیاست آمریکا و خروج این کشور از برجام و در پیش گرفتن رویکرد «فشار حداکثری» به ایران با وجود پایبندی ایران به تعهدات خود، مجموعه تحریم‌های اقتصادی و بخشی از تحریم‌های هسته‌ای را که متعهد بودند بردارند، همچنان به قوت خود باقی است. آمریکا با خروج از برجام تصور برتری بر ایران را داشت، اما با مقاومت ایرانیان ناکام ماند.
باوجود گذشت یک سال از خروج آمریکا از برجام و فرصتی که ایران به درخواست اروپا، چین و روسیه به دیپلماسی داد، دولت آمریکا نه تنها به ریل تعهداتش باز نگشت بلکه با استفاده از ابزار‌های مختلف فشار همه‌جانبه به ایران را تشدید نمود. اروپا به جز حمایت سیاسی عملا گام تعیین کنند ه‌ای برای ایفای تعهداتش و مقابله با بدعهدی امریکا برنداشت. سکوت سوال برانگیز آژانس در برابر خلف وعده‌های آمریکا و اروپا جای تامل دارد. در شرایط کنونی ایران باید نشان می‌داد که همانگونه که به اجرای تعهداتش پایبند است در قبال بدعهدی، وقت کشی و فریب، شدت عمل داشته و اجازه نمی‌دهد رویکرد فشار و امتیاز گیری برای وادارسازی و تسلیم در برابر زیاده طلبی محقق شود. بطور قطع این چرخه در نقطه‌ای باید متوقف می‌شد. در مرحله اول نیز بایستی از ظرفیت‌های داخل برجام برای این منظور استفاده گردد. ایران حق دارد که در برابر هر قدم منفی آمریکا اقدامی صورت دهد و تا‌کنون نیز نه از روی ترس بلکه برای تعهدپذیری‌اش بر حفظ برجام تاکید داشته است. حضور ایران در برجام نباید این توهم را در آمریکا و اروپا ایجاد کند که اقداماتشان بدون واکنش خواهد ماند.
افکار عمومی داخلی بر حقانیت ایران و عمل به تعهداتش وقوف کامل داشته وبدعهدی، زورگویی وبرخورد‌های غیر قانونی تندرو‌های آمریکایی را بر نمی‌تابد. انتظار جامعه واکنش هوشمندانه، مدبرانه، قاطع و اثرگذار در برابر اقدامات خصمانه امریکا بوده و خواهد بود. با توجه به خروج آمریکا از برجام و بدعهدی و فرصت سوزی طرف‌های اروپایی لازم بود به منظور بازگرداندن آن‌ها به ریل تعهدات قانونی ازظرفیت پاراگراف ۳۶ به صورت هوشمندانه استفاده شود.
اقدام ایران فرصت مجددی به دیپلماسی در چارچوب برجام برای اصلاح مسیر یکجانبه‌گرایی است تا همه طرف‌ها مسیر خویش را تصحیح کنند وضمن بازگشت به شرایط قبل از اردیبهشت ۹۷ به تمام مفاد برجام عمل نمایند. آمریکا حتی اقدام به تحریم نهادهای امدادرسان کرد که در سیل اخیر می‌توان آن را مشاهده کرد در حالی که اروپا در قبال این رفتار ضد انسانی واکنش و اقدامی نداشته است.از سوی دیگر بیانیه‌های اروپا که در آنها زیاد‌ه‌خواهی‌های موشکی و منطقه‌ای به جای بیان اقدام عملی برای اجرای برجام مطرح شده جای تامل جدی دارد.شرایط آمریکا به لحاظ پرونده های سیاست خارجی بسیار شکننده و نامناسب است؛ سیاست های آمریکا علیه ونزوئلا، کره شمالی، سوریه، یمن و... به شکست انجامیده و هیچ دستاوردی در این زمینه حاصل نشده است، سیاست آمریکا علیه ایران نیز همین سرنوشت را خواهد داشت.
عدم تعهد پذیری و فریبکاری اروپا در یک سال گذشته و عدم مقابله با آمریکا، زمینه ساز تضعیف جایگاه جهانی اروپا به عنوان بازیگری مستقل در عرصه بین المللی شده است راهکار پایان این وضعیت رویکرد منطقی به اجرای تعهدات برای پایان دادن به تحریم‌های اقتصادی و مقابله واقعی با زیاده‌خواهی آمریکاست.جمهوری اسلامی ایران، در مقایسه با دور قبلی تحریم ها به نسبت در شرایط بسیار مناسب تری از نظر داخلی، دفاعی و خارجی قرار دارد؛ اجماع جهانی علیه ایران وجود ندارد، اجماع داخلی در حد قابل قبول است، قطعنامه های اتحادیه اروپا و شورای امنیت وجود ندارد و به لحاظ سیاسی، تصمیمات و اقدامات آمریکا توسط بیشتر کشورهای جهان محکوم شده؛ این فضا قطعا به عبور کشور از شرایط تحریم کمک خواهد کرد.