راز سفر دو ساعته مقام قطری به تهران

در حالی که آمریکا با نظامی‌سازی آب‌های پیرامونی ایران در خلیج فارس، دامنه سطح تنش و التهاب را به صورت کم‌سابقه‌ای بالا برده است، خبری به رسانه‌ها درز کرد مبنی بر اینکه «شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی» نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر در سفری بسیار کوتاه و بدون رسانه‌ای شدن به تهران آمده و پس از ساعاتی ایران را ترک کرده است.

این نحوه سفر، به گمانه‌زنی‌هایی دامن زده است مبنی بر اینکه آیا او مأموریتی در خصوص تلاش‌های منطقه‌ای برای کاهش تنش‌ها در خلیج فارس میان ایران و آمریکا را به انجام رسانده و  بین دو طرف پیامهایی را ردو بدل کرده است؟

مواضع رسمی وزارت خارجه درباره ماهیت این سفر نیز نتوانسته پرده از راز آن بردارد و همچنان ابهام‌ها باقی مانده‌اند. روز یکشنبه «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به پرسش خبرنگاران از دیدار عبدالرحمن آل ثانی با سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه و علی لاریجانی خبر داد اما در خصوص محتوای این مذاکرات به این گفته کلی بسنده کرده که "این دیدار در ادامه مساعی جمیله و رایزنی‌ بین کشورهای منطقه درباره تحولات منطقه‌ای و به منظور تبادل نظر درباره صیانت از صلح و ثبات منطقه صورت گرفت".

وزارت خارجه قطر نیز جزئیات روشنی از ماموریت آل ثانی به تهران ارائه نکرده و بر اساس بیانیه این وزارتخانه، نخست‌وزیر این کشور در این دیدار بر حمایت دوحه از راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز با هدف تقویت امنیت و ثبات منطقه تأکید کرده است.

در این میان آنچه توانست تا حدودی سرنخی از ماموریت اصلی وزیر خارجه قطر به دست دهد پیام علی لاریجانی در شبکه‌ اجتماعی ایکس بود. وی بدون اشاره به دیدار با عبدالرحمن ال ثانی شنبه شب نوشت: «برخلاف فضاسازی جنگ رسانه ای تصنعی، شکل گیری ساختاری برای مذاکرات در حال پیشرفت است.»

جالب آنکه این خبر دبیر شورای عالی امنیت ملی از پشت پرده تلاش‌های دیپلماتیک برای دور شدن از فضای تنش و رفع بن بست مذاکرات میان تهران و واشنگتن، با مواضع اخیر دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا همسویی دارد، جایی که او بار دیگر اعلام کرد که با جدیت در حال گفت وگو با ایران هستیم و آنها هم با جدیت در حال گفتگو با ما هستند.

ترامپ شنبه شب به وقت محلی در هواپیمای ریاست‌جمهوری آمریکا (ایر فورس وان) در پاسخ به این سوال که آیا درباره ایران به جمع‌بندی نهایی رسیده است، با تکرار ادعاها و تهدیدات خود گفت: «قطعا نمی‌توانم به شما بگویم، اما امیدوارم آنها درباره چیزی مذاکره کنند که قابل پذیرش باشد».

با کنار هم قرار دادن این نشانه‌ها می‌توان نتیجه گرفت که وزیر خارجه قطر در حال رد و بدل کردن پیام‌هایی میان تهران و واشنگتن بوده و پیشرفت‌هایی در تلاش‌های میانجی‌گران منطقه‌ای برای شکل دادن به توافقی در خصوص چارچوب مذاکرات صورت گرفته است.

با این حال، مقامات ارشد نظامی و سیاسی کشور همان‌گونه که در هفته‌های اخیر بارها تأکید کرده‌اند، سناریوی جنگ را امکانی جدی و تصمیمی محتمل از سوی طرف مقابل تلقی می‌کنند و با اتکا به تجربه‌ای که از بازی‌های سیاسی گمراه‌کننده دونالد ترامپ ـ چه در پرونده آغاز جنگ ۱۲روزه و چه در به‌کارگیری تکنیک‌های فریب و عملیات روانی در قبال ونزوئلا ـ به دست آورده‌اند، همچنان «انگشت بر ماشه» باقی مانده‌اند. از این منظر، فضای هوشیاری، مقاومت و آمادگی دفاعی کشور نه‌تنها تحت‌الشعاع گشایش‌های احتمالی در حوزه دیپلماسی قرار نمی‌گیرد، بلکه به‌عنوان پشتوانه‌ای ضروری برای هرگونه مذاکره و ابتکار سیاسی تقویت می‌شود؛ چرا که در راهبرد کلان تهران، دیپلماسی و آمادگی میدانی دو مسیر موازی و مکمل‌اند، نه جایگزین یکدیگر.