پیامدهای قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی چیست؟

اتحادیه اروپا طی سالهای اخیر با اتخاذ رویکردهایی مداخله‌گرایانه در قبال ایران بارها تلاش کرده با استناد به ادعاهایی غیرمستند، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار دهد. اگرچه در برهه‌های مختلف به دلیل ملاحظات سیاسی، حقوقی و امنیتی و نگرانی از پیامدهای منطقه‌ای، از اجرای این تصمیم عقب‌نشینی کرده بود اما سرانجام با نادیده گرفتن واقعیت‌ها و تبعات مخاطره‌آمیز آن، در مسیر چالش‌برانگیز قدم برداشت.‏

در همین رابطه، اتحادیه اروپا روز پنجشنبه (9 بهمن) در اقدامی سیاسی، غیرقانونی و غیر موجه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را که یک نهاد نظامی رسمی ایران به‌شمار می‌رود در فهرست سازمان‌های به اصطلاح تروریستی طبقه‌بندی کرد.

«کایا کالاس» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد که وزرای خارجه اتحادیه اروپا با قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در لیست گروه‌های تروریستی موافقت کرده‌اند.

این مقام اروپایی گفت:«وزیران تحریم‌های تازه‌ای را علیه افراد مرتبط با حمایت جنگی ایران از روسیه تصویب کردند و کنترل‌های صادراتی را گسترش دادند. وزیران تصریح کردند که ایران باید همه افرادی را که به ناحق بازداشت‌ شده‌اند را آزاد کند، از جمله شهروندان اتحادیه اروپا». کالاس مدعی شد:«باید آماده باشیم فشار بر مقام‌ها را بیش از پیش افزایش دهیم و حمایت از جامعه مدنی ایران را ادامه دهیم».

یوهانس وادفول، وزیر خارجه آلمان نیز اقدام اتحادیه اروپا در قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمان‌های تروریستی را یک پیام سیاسی قوی به تهران دانست. همزمان با برگزاری این نشست، اورسولا فون درلاین رئیس کمیسیون اروپا هم در با انتشار پیامی در شبکه ایکس از تصمیم شورای وزیران برای طبقه‌بندی سپاه در فهرست مورد اشاره استقبال کرد و مدعی شد که این تصمیم باید خیلی پیشتر اتخاذ می‌شد.

لازم به ذکر است که اتحادیه اروپا در سال‌های اخیر هرگاه اغتشاشاتی در شهرهای ایران رخ می‌داد، موضوع تروریستی خواندن سپاه را در اولویت بررسی خود قرار می‌داد و به نظر می‌رسد تصمیم اخیر که بلافاصله پس از ناآرامی‌های اخیر اتخاذ شد، ارتباط مستقیمی با تحولات داخلی ایران داشته باشد.

بنابراین، وزیران خارجه این اتحادیه همچنین به بهانه دست داشتن نهادهای امنیتی ایران در رخدادهای ۱۸ و ۱۹ دی تحریم‌هایی را علیه افراد و نهادهای ایران وضع کردند. این اقدام بر خلاف رویه‌های حقوقی در اتحادیه اروپا و صرفا به بهانه‌های سیاسی انجام شده است. طبق مقررات اتحادیه اروپا، این بلوک نمی‌تواند یک سازمان را بدون حکم دادگاه یک کشور عضو به عنوان نهاد تروریستی معرفی کند.

این تصمیم اتحادیه اروپا درحالی گرفته شده که وزیران خارجه اروپا خشونت‌ها و حملات ضد انسانی وابستگان سازمان جاسوسی موساد علیه نیروهای امنیتی و مردم عادی در جریان اعتراضات به رسمیت شناخته شده توسط دولت را  نادیده گرفته‌اند.

لازم به ذکر است که اتحایه اروپا طی سالهای گذشته هر گاه اغتشاشات در شهرهای ایران شروع می‌شد، گزینه ‏تروریستی خواندن سپاه را در اولویت قرار می‌دادند و به نظر می‌رسد این تصمیم که بلافاصله پس از اغتشاشات ‏اخیر گرفته شد، بی‌ارتباط با تحولات داخلی ایران نیست. ‏

واکنشها به تصمیم اروپا

ایران بارها نسبت به تحرکات ضد ایرانی اروپا به ویژه علیه سپاه پاسداران هشدار داده بود و مقامات تهران با بیان اینکه سپاه یک نهاد نظامی رسمی کشور به شمار می‌رود، گفته بودند که هرگونه اقدام علیه آن غیرقانونی و نقض صریح منشور سازمان ملل است.

سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران از اقدام اروپا در اضافه کردن نام سپاه به فهرست سازمانهای تروریستی انتقاد کرد و در ایکس نوشت:«در حال حاضر چندین کشور تلاش می‌کنند از شعله‌ور شدن یک جنگ تمام‌عیار در منطقه ما جلوگیری کنند. جالب است که هیچ‌ یک از این کشورها اروپایی نیستند. در مقابل، اروپا سرگرم دمیدن در آتش بحران است. پس از پیگیری سازوکار «اسنپ‌بک» به درخواست ایالات متحده، اکنون با قرار دادن نیروهای مسلح ما در فهرست به‌اصطلاح «سازمان‌های تروریستی»، مرتکب یک اشتباه راهبردی بزرگ دیگر شده است».

‎اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز در این باره تصریح کرد:«برچسب‌زنی به بخشی از نیروهای مسلح رسمی یک کشور نه تنها خلاف اصول بنیادین حقوق بین‌الملل است بلکه از نظر منطقی و سیاسی نیز بسیار نسنجیده و پرتبعات خواهد بود».

ستادکل نیروهای مسلح ایران با صدور بیانیه‌ای در واکنش به تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران تاکید کرد:«تبعات این اقدام مستقیما متوجه سیاستمداران اروپایی است».

تروریسستی خواندن سپاه بدعت خطرناکی است

از آنجا که سپاه پاسداران یک رکن اصلی نیروهای مسلح ایران به شمار می‌رود، لذا تحلیلگران عواقب این مسئله را برای صلح جهانی خطرناک می‌دانند. در این رابطه، حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل غرب آسیا در گفتگو با خیرنگار الوقت، درباره اقدام اتحادیه اروپا گفت:«اقدام اتحادیه اروپا در ادامه سلسله برنامه‌های اعمال فشار و جریان سازی علیه ایران تلقی می‌شود، قرار دادن سپاه به عنوان نهاد مردمی در لیست ترویسم نوعی عقده‌گشایی اروپا علیه ملتهای مسلمان است اما این اقدام می‌تواند صلح جامعه جهانی را به مخاطره بیندازد. قرار دادن چنین نهادی در فهرست سازمان‌های تروریستی نشان‌ دهنده نگاه دوگانه غرب به مفهوم تروریسم است».

هانی زاده با بیان اینکه سپاه پاسداران هیچ سنخیتی با تروریسم ندارد بلکه در خط مقدم مبارزه با تروریستها قرار دارد، تاکید کرد:«سپاه در 47 سال گذشته همواره از امنیت مردم دفاع کرده و در تقابل با گروههای تروریستی منطقه هزینه‌های سنگینی داده و در این راه هزاران شهید را تقدیم کرده است و موفق به سرکوب این گروهک‌ها شد. این درحالی است که گروههای تروریستی تحت حمایت جبهه عبری-غربی قصد داشتند با کمک گروههای تکفیری، امنیت ایران و کشورهای منطقه را متزلزل کنند که سپاه پاسداران اجازه نداد تا دشمنان پروژه‌های شوم خود را به سرانجام برسانند. از اینرو، قرار دادن سپاه در لیست ترویسم بدعت خطرناکی در تعاملات بین‌المللی به شمار می‌رود، زیرا گروههای تروریستی توسط اروپا و آمریکا سازماندهی شده بودند اما سپاه با این گروهها مبارزه کرد تا منطقه و جهان شاهد صلح و امنیت باشد».

این کارشناس غرب آسیا در ادامه با اشاهر به اینکه اروپا در جایگاهی نیست که یک نهاد ریشه‌دار نظامی و مردمی را در لیست تروریستی قرار دهد، گفت:«سپاه پاسداران به دلیل اینکه در بین مردم ایران و ملتهای منطقه از محبوبیت بالایی برخوردار است، این اقدام می‌تواند واکنشهای متقابلی از سوی ملل مسلمان داشته باشد. اروپاییها بعد از اغتشاشات اخیر ایران بارها علیه کشورمان بیانیه صادر کردند و مواضع خصمانه‌ای اتخاذ کردند و نشان می‌دهد اتحادیه اروپا فراتر از وزن سیاسی خود در حال دخالت در امور کشورهای منطقه است».  

هانی‌زاده درباره اینکه این اقدام اتحادیه اروپا چه تبعاتی برای غربیها خواهد داشت، خاطرنشان کرد:«بدون شک، این اقدام اروپا واکنشهایی را در منطقه به همراه خواهد داشت و الآن از سوی گروه‌های مقاومت تحرکاتی مانند جنبش النجبا و حزب‌الله عراق آغاز شده و همچنین نیروهای مردمی در کشورهای منطقه واکنش‌هایی را نشان دادند. بنابراین، این اقدام می‌تواند امنیت خود اروپاییها را که در منطقه هستند به خطر بیندازد. زیرا قرار دادن سپاه در لیست ترویسم موجی از واکنشها را به همراه خواهد داشت و این واکنشها به صورت عملی در عرصه‌های میدانی ظاهر خواهد شد».

هانی زاده با تاکید بر اینکه به نظر می‌رسد اقدام اتحادیه اروپا تحت فشار مستقیم آمریکا صورت گرفته است، گفت:«این تصمیم در نهایت می‌تواند منافع سیاسی، ‏امنیتی و اقتصادی خود اتحادیه اروپا را در منطقه با خطر جدی مواجه کند. از اینرو، اروپا بیش از آنکه سپاه را منزوی کند خودش دچار انزوا خواهد شد و این اقدام نفرت و خشم جهانی را افزایش خواهد داد و حتی ملل اروپایی نیز به این اقدام واکنش نشان می‌دهند. بنابراین، با این اقدام اروپا، کنترل احساسات مردم مسلمان منطقه نیز مشکل خواهد بود و بازتاب منفی برای خود اروپاییها به همراه خواهد داشت».

این درحالی است که گروه‌های مقاومت عراق طی روزهای گذشته هشدار داده‌اند که در صورت هرگونه اقدام آمریکا و متحدانش علیه ایران، آمادگی دارند با تمام توان از جمهوری اسلامی و ملت ایران دفاع کنند. بنابراین، با این تصمیم جنجالی اتحادیه اروپا نه‌ تنها به کاهش تنشها کمکی نخواهد کرد بلکه فشارهای سیاسی و امنیتی علیه اروپاییها افزایش خواهد یافت که ‏هیزم در آتش درگیری تنشها می‌ریزند. ‏

ایران گزینه‌های زیادی برای پاسخ دارد

هانی زاده در ادامه گفتگوی خود با تأکید بر اینکه این اقدام نقض آشکار قوانین و موازین بین‌المللی است، خاطرنشان کرد:«جمهوری اسلامی ایران نیز این ظرفیت را دارد که مجموعه‌ها یا نهادهای نظامی وابسته به کشورهای اروپایی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دهد. هدف اصلی این اقدام اروپاییها، ایجاد تقابل میان مسلمانان و اروپاییان است و می‌تواند زمینه‌ساز تشدید تنش و حتی درگیری گسترده میان شرق و غرب شود. هرچند ایران اساساً اهمیت خاصی برای این اقدام قائل نیست اما سازوکارهای متقابلی در اختیار دارد که در صورت لزوم می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد».   

با توجه به منافع گسترده اقتصادی اروپا در خاورمیانه و وابستگی بخش قابل‌توجهی از نیازهای نفتی این قاره به منابع کشورهای حوزه خلیج فارس، هرگونه ماجراجویی سیاسی در این منطقه می‌تواند پیامدهای سنگینی برای اروپایی‌ها به همراه داشته باشد. این‌گونه اقدامات که غالباً در همسویی با سیاست‌های جنگ‌طلبانه آمریکا صورت می‌گیرد، ثبات انرژی اروپا را با تهدید مواجه می‌کند.

نیروهای مسلح ایران، به‌ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همیشه نقشی کلیدی در تأمین امنیت مسیرهای صادرات انرژی از خلیج فارس ایفا کرده‌اند، نقشی که در صورت نبود آن، زمینه برای اقدامات خرابکارانه دزدان دریایی و گروه‌های تروریستی علیه نفتکش‌های عازم اروپا فراهم می‌شد. از اینرو، تشدید اقدامات تنش‌آفرین، آن هم در شرایط افزایش احتمال درگیری میان ایران و آمریکا می‌تواند اروپا را با موقعیتی پرهزینه و ناپایدار روبه‌رو سازد.