قیام ۱۹ دی و شاخص «وقت‌شناسی» و «دشمن‌شناسی»

درس‌های فراوانی را می‌توان از رخداد‌های و رویداد‌های اسلامی و انقلابی برداشت کرد؛ توصیه قرآن کریم نیز همین می‌باشد که انسان‌ها با تدبر در سرگذشت گذشتگان خود درس عبرت گرفته و با بررسی ابعاد وقایع مختلف در جهت پیشگیری از پیشامد‌های بد جلوگیری اقدام کنند. یکی از وقایع مهمی که در شکل‌گیری انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ بسیار اثرگذار بود و منشاء برکات فراوانی بود، قیام تاریخی ۱۹ دی مردم قم ۱۳ ماه مانده به پیروزی انقلاب اسلامی بود. این قیام ویژگی‌های خاص و منحصربه فردی دارد، از جمله آن شرکت و همکاری همه اقشارمردم بود. این قیام نیز همانند همیشه با محوریت روحانیت شکل گرفت، در عین حال این حمایت و پیوستن مردم به روحانیت بود، که قیام را به پیروزی ‏رساند. پس از این که علما دروس حوزه را تعطیل کردند، اقشار مختلف مردم نیز به آنان پیوستند. بازاریان با تعطیل کردن بازار قم، نقش چشم‌گیری در اعتراض به اقدامات رژیم پهلوی داشت. سایر اقشار مردم نیز وارد صحنه مبارزه شدند و در حمایت از امام خمینی (ره) و روحانیت با علما و طلاب همراهی کردند. مطبوعات و رسانه‌‏های آن زمان نیز نقشی قابل توجه در آن مقطع از خود نشان دادند و در شرایطی که رژیم تلاش می‌کرد قیام را تظاهراتی کمرنگ جلوه دهند رسانه‌ها زاویای مختلف را برای افکار عمومی بازنمایی کردند. بااین حال نتایج و پیامد‌ها از چند نظر شایان توجه است؛ «سازش شاه و کارتر و پوشالی بودن شعار فضای باز سیاسی شاه را به مردم نشان داد»، «اثبات کرد که شاه از حرکت مذهبی–سیاسی مردم به رهبری حضرت امام خمینی هراس بسیار وسیع دارد»، «روشن شد که جریان حقوق بشر و فضای باز سیاسی، طلیعه‌ای برای میدان دادن به ملی‌گراها، لیبرال‌ها و ... بوده و امریکا و رژیم شاه، عملاً در جذب مردم به سوی میانه‌رو‌ها موفقیتی نداشته‌اند و آنان هیچ پایگاهی در میان مردم ندارند»، «متحجرین حوزه‌ها و کسانی که مروج جدایی دین از سیاست بودند و همواره درس و بحث و فقه و اصول و ... را به مبارزه با شاه ترجیح می‌دادند، شکست خوردند» و «قیام ۱۹ دی ماهیت رژیم ضد مردمی شاه را برای بسیاری آشکار کرد. از آن پس بود که شعار «مرگ بر شاه» شعار اصلی و تکیه کلام توده‌های انقلابی شد». از سوی دیگر، با قیام قم، آهنگ حرکت انقلاب به صورت «استراتژی چهلم ها»‌ی پشت سر هم، با صورت و محتوای کاملاً اسلامی شتاب فزاینده و گسترده‌تری به خود گرفت و رهبری امام (ره) به عنوان نقش اصلی مبارزه با رژیم شاه ظاهر شد. حال علیرغم آنکه این حماسه ویژگی و ابعاد مختلف و حائز اهمیتی دارد، اما می‌توان ۲ ویژگی مهم قیام ۱۹ دی آن سال را «تصمیم‌گیری به هنگام (وقت‌شناسی)» و «فهم مناسب مردم از دشمن یا به تعبیری دشمن شناسی مناسب» مردم است. رهبرمعظم انقلاب اسلامی در یکی از سخنرانی سال ۹۵ به مناسبت همین روز ۲ ویژگی می‌فرمایند: «مردم قم در آن مقطع، بهنگام عمل کردند. همیشه کار وقتی‌که در وقت خود انجام گرفت، تأثیر می‌کند یا تأثیر آن افزایش پیدا میکند. همان کار را اگر گذاشتیم بیات شد، مدّتی گذشت و بعداً انجام گرفت، گاهی اثر نمی‌کند یا اثر کمی می‌کند. هنر قمی‌ها این بود که نکته را فوراً گرفتند، دشمنی را فوراً شناختند و در همان وقت اوّل به آن پاسخ دادند، وَالّا اگر بعد از آنکه آن رفتار خباثت‌آمیزِ توطئه‌آمیزِ دشمن که نسبت به امام بزرگوار انجام گرفت، این دست آن دست می‌کردند، [می‌گفتند]حالا می‌کنیم، فردا می‌کنیم، یک ماه دیگر می‌کنیم، این حوادث بعدی اصلاً به وجود نمی‌آمد.» ۲ ویژگی مورد اشاره را معظم له در سایر تحولات و رخداد‌های حداقل چند سال اخیر بار‌ها مورد تاکید قرار داده‌اند به طوری که بار‌ها در فتنه سال ۸۸ از نخبگان سیاسی و احزاب و افراد مشهور در جامعه خواستند تا با دشمن‌شناسی مناسب از توطئه‌های که دشمن و طیف غربزده در آن مقطع زمانی برای جامعه طراحی کرده بود پرده‌دری کرده و برای خاموش کردن آتش فتنه به هنگام اعلام موضع کنند تا ابهامات و شبهات مردم برطرف شده و به اصطلاح عامیانه دست دشمن و غربزده‌های داخلی برای مردم رو شود. چرا که تنها با چنین روش و مسلکی می‌توان نسبت به مصون ماندن انقلاب و نظام از تهدیدات جلوگیری و منافع مردم را تامین کرد. چنانچه آنچه مردم را در ۹ دی سال ۸۸ به میدان آورد، دشمن‌شناسی آن‌ها بود. به هر روی دو ویژگی «تصمیم‌گیری به هنگام (وقت‌شناسی)» و «فهم دقیق از دسیسه‌های دشمن یا به تعبیری دشمن‌شناسی مناسب» محصور در قیام ۱۹ دی مردم قم و یا فتنه ۸۸ و حتی غائله سال ۹۶ نیست بلکه در تمام تحولات اجتماعی-سیاسی حائز اهمیت است و می‌توان بواسطه آن مانع از تضییع منافع ملی شد.