دیپلماسی وحدت

مزیّن کردن ایامی به نام هفته وحدت را باید از برکات انقلاب اسلامی و از ابتکارات امام راحل برای خودسازی و نورافشانی موّدت و رحمت در دارالاسلام دانست. از طرفی با شکل گیری انقلاب اسلامی، وحدت به عنوان یک اصل بر تارک قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام اسلامی نقش بست و پس از امام خمینی (ره)، خلف صالح ایشان، امام خامنه‌ای (مدظله العالی) نیز با مطرح کردن «دیپلماسی وحدت» به عنوان یک راهبرد، کاستن از اختلافات و تمرکز بر وجوه مشترک جوامع اسلامی را هدفگذاری کردند. جهان اسلام، در بردارنده ۲۲ درصد از خشکی‌های جهان و یک و نیم میلیارد جمعیت است. این جغرافیا همچنین بیش از ۵۰ کشور با ساختار‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی متفاوتی را در برگرفته؛ از کشور‌های فقیر تا توسعه یافته، شیعه و سنی، دموکراتیک و مردم سالار تا رژیم‌های اقتدارگرا و سنتی را شامل می‌شود. این ساختار‌ها علی رغم در برداشتن سطوح مختلفی از منافع و ظرفیت‌های مشترک، با عوامل واگرای بسیاری دست و پنجه نرم می‌کنند. اختلافات فرهنگی، قومی، مذهبی، زبانی در کنار اختلافات سرزمینی و رقابت‌های منطقه ای، وضعیتی به نام واگرایی را به وجود آورده که حقیقتاً زیبنده جهان اسلام نیست. از طرفی با نگاهی به عوامل و متغیر‌های همگراساز می‌توان آینده متفاوتی را برای جهان اسلام رقم زد. واقعیت این است که شرایط فعلی حاکم بر جهان اسلام مطلوب نیست و ناشی از انشقاق میان ملت‌های مسلمان است، امری که طی دهه‌های اخیر با سیاست‌های تفرقه افکنانه دشمنان شدت یافته و فرق و مذاهب مسلمان را در برابر یکدیگر قرار داده و به تعبیر حضرت امام خامنه‌ای (مد ظله العالی) جهان اسلام را از معضل و خطر اصلی یعنی رژیم صهیونیستی غافل کرده است. به نظر می‌رسد در این میان اراده و خواست کشور‌های شاخص اسلامی پیش نیاز وکاتالیزور وحدت بخش است. جوانه زدن وحدت بر تنهِ تنومندِ شجره اسلام نیازمند گام‌هایی مصمم برای رفع تنش‌ها و بالفعل کردن ظرفیت بی شمار فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جوامع اسلامی است؛ ظرفیت‌هایی که اگر یکی از آن‌ها فعال شود امکان تسری آن به سایر حوزه‌ها نیز وجود دارد. برخورداری از منابع انرژی عظیم نفت و گاز، تنگه‌ها و آبراه‌های بین المللی و موقعیت جغرافیایی ویژه، ابزار‌هایی است که می‌تواند ضمن اعمال فشار بر کشور‌های متخاصم زمینه همکاری بین طرفین را بیشتر کند. مراسم حج، حماسه اربعین، مکان‌های مقدس دینی- مذهبی و پدیده‌هایی از این قبیل از جمله اشتراکات مذهبی اند که می‌توانند سرفصل و محور وحدت قرار بگیرند. همگرایی در قالب ظرفیت جهان ارتباطات و شبکه‌های اجتماعی و ایجاد ائتلاف‌های هدفمند اقتصادی، امنیتی و نظامی و امثالهم نیز می‌تواند موجب اتحاد روز افزون امت اسلامی در برابر ارتعاشات مداخله گر بیرونی شود. هر چند برای برخی مقوله وحدت طرحی آرمانی به نظر می‌رسد و دستیابی به آن دشوار می‌باشد و مشکلات و چالش‌های زیادی در مسیر تحقق آن وجود دارد، اما اگر اراده و خواست کشور‌ها حول محور وحدت وجود داشته باشد، قابل حصول است. به امید روزی که همگرایی و وحدت به معنای واقعی کلمه و به عنوان یک ضرورت راهبردی تحقق یابد که این امر مستلزم کاربست اراده هاست.