واشنگتن، تل آویو و معمای هم افزایی راهبردی

تبیین:

گروه بحران ( Crisis Group ) در یکی از تازه ترین مقالات خود، آخرین وضعیت ادغام راهبردی واشنگتن و تل آویو در یکدیگر را مورد بررسی قرار داده است. نکات کلیدی مطرح شده در این یادداشت عبارتند از :

۱. تفاهم‌نامه کمک نظامی؛ ستون روابط در حال تغییر

تفاهم‌نامه کنونی کمک نظامی آمریکا به اسرائیل که در سال ۲۰۱۶ با دولت اوباما امضا شد، سالانه ۳.۸ میلیارد دلار کمک امنیتی (شامل ۳.۳ میلیارد دلار کمک مالی نظامی و ۵۰۰ میلیون دلار برای برنامه‌های مشترک موشکی) را تا سال ۲۰۲۸ تضمین می‌کند. اما این تفاهم‌نامه که زمانی نماد تعهد آمریکا به اسرائیل بود، اکنون در آستانه بازنگری اساسی قرار دارد و مذاکرات برای تفاهم‌نامه بعدی (که از ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۸ را پوشش خواهد داد) از ژوئن ۲۰۲۶ آغاز شده است.

۲. افول اجماع دوحزبی و کاهش حمایت عمومی

تصاویر ویرانی در غزه، جنگ با ایران، خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری، و حکمرانی روزافزون غیرلیبرال اسرائیل، همگی به کاهش شدید حمایت عمومی آمریکا از اسرائیل انجامیده است. این کاهش به‌ویژه در میان دموکرات‌ها محسوس است، اما در میان جمهوری‌خواهان نیز به دلیل مخالفت با کمک‌های خارجی و درگیری‌های نظامی، قابل‌مشاهده است.

۳. از کمک مالی به یکپارچگی راهبردی؛ رویکرد نتانیاهو

نتانیاهو که از کاهش حمایت عمومی آگاه است، از سال ۲۰۲۵ به‌طور فزاینده‌ای بر ضرورت «کاهش تدریجی» کمک‌های مالی نظامی آمریکا تأکید کرده است. او در سخنرانی «اسپارتای برتر» (سپتامبر ۲۰۲۵) از خودکفایی اقتصادی اسرائیل سخن گفت و در مصاحبه با اکونومیست (ژانویه ۲۰۲۶) خواستار پایان تدریجی کمک‌های مالی نظامی در دهه آینده شد. با این حال، آنچه اسرائیل به دنبال آن است، جایگزینی کمک با یکپارچگی عمیق‌تر نظامی، اطلاعاتی، صنعتی و فناورانه با آمریکا است تا رابطه‌ای سخت‌تر برای گسستن ایجاد کند.

۴. ابتکار همکاری فناوری دفاعی؛ پارادایم جدید

بخشی از این رویکرد در «ابتکار همکاری فناوری دفاعی آمریکا-اسرائیل» که در لایحه بودجه دفاعی مجلس نمایندگان گنجانده شده، نمود یافته است. این ابتکار که هنوز به تصویب سنا نرسیده، به جای رابطه «حمایت‌کننده‑حمایت‌شونده»، بر مشارکت در زمینه فناوری‌های پیشرفته (سایبر، سامانه‌های خودران، هوش مصنوعی، محاسبات کوانتومی) تأکید دارد و به شرکت‌های اسرائیلی امکان می‌دهد تا در بودجه یک تریلیون دلاری پنتاگون مشارکت کنند. مقامات اسرائیلی این رویکرد را «برتری فناوری کیفی» می‌نامند.

۵. افزایش حضور نظامی آمریکا در اسرائیل

جنگ با ایران، همکاری نظامی بی‌سابقه‌ای را به همراه داشت و بحث‌ها درباره استقرار پایدار نیروهای آمریکایی در خاک اسرائیل را دوباره زنده کرد. اسرائیل که پیش‌تر به دلیل نگرانی از دست دادن استقلال عملیاتی با این ایده مخالف بود، اکنون شاهد استقرار ده‌ها تانکر سوخت آمریکایی در پایگاه‌های خود و حتی استفاده از خاک اسرائیل برای پرتاب حملات به ایران بوده است. با این حال، کارشناسان نظامی اسرائیلی نسبت به محدودیت‌های این رویکرد هشدار داده‌اند.

۶. واقعیت «اسپارتای برتر»؛ وابستگی عمیق‌تر در جنگ‌های طولانی

با وجود شعارهای خودکفایی، نزدیک به سه سال جنگ مداوم (با بیش از ۱۲۰۰ موشک و ۷۰,۰۰۰ پهپاد شلیک‌شده به سمت اسرائیل) وابستگی اسرائیل به آمریکا را بیش از پیش آشکار ساخته است. جنگ‌های طولانی نیازمند «استقامت» و ذخایر عظیم مهمات است که صنایع دفاعی اسرائیل به‌تنهایی قادر به تأمین آن نیست. یک مقام ارشد نظامی اسرائیلی اعتراف کرده است: «اسرائیل تنها به لطف آمریکا می‌تواند جنگ‌های طولانی را پیش ببرد».

۷. چشم‌انداز نامشخص؛ آینده روابط در هاله‌ای از ابهام

نتیجه مذاکرات به عوامل متعددی بستگی دارد: باقی‌ماندن نتانیاهو در قدرت تا انتخابات اکتبر ۲۰۲۶، ترکیب کنگره آینده، و اینکه آیا هماهنگی عملیاتی ایجادشده در جنگ با ایران به ترتیبات نهادی دائمی تبدیل می‌شود یا خیر. آنچه مسلم است، این است که دوران تفاهم‌نامه‌های ساده کمک مالی به سر آمده و هم واشنگتن و هم اورشلیم در حال بازتعریف بنیادین روابط خود هستند. اما این بازتعریف، به‌تنهایی نمی‌تواند پایه‌های ازدست‌رفته حمایت دیرینه را بازگرداند.