حکمرانی با پیوست انسجام

تبیین:

پیام اخیر رهبر معظم انقلاب به مناسبت هفته دولت، سناریوی حکمرانی و امنیت ملی کشور را در قالبی منسجم و داده‌محور بازتعریف کرده است. این پیام که هشتمین فراز از تأکیدات راهبردی ایشان طی ماه‌های گذشته بر ضرورت صیانت از سرمایه اجتماعی به شمار می‌آید، مسئله وحدت ملی را از یک توصیه اخلاقی به یک «قاعده الزام‌آور حکمرانی» ارتقا داده است. رهبر معظم انقلاب با اعلام قاطعانه اینکه «ارتکاب هر آنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است»، شاخص حیاتی تصمیم‌گیری در تمام سطوح مدیریتی را «پیوست انسجام اجتماعی» تعیین کرده‌اند. در این گزارش تحلیلی تلاش کرده‌ایم با رصد داده‌ها، تحلیل مواضع کارشناسان و تطبیق با منطق فکری «رهبر شهید»، به بررسی ابعاد گوناگون این راهبرد ملی بپردازیم.

هشتمین تاکید بر «پیوست انسجام»

تحلیل پیام هفته دولت نشان می‌دهد که مسئله انسجام ملی، ابزاری مقطعی نیست بلکه رکن اصلی سازنده قدرتی است که در برابر عملیات شوک‌آور بیگانه ایستادگی می‌کند. دشمنان پس از وقایع دی ۱۴۰۴ با محاسباتی بر روی کاغذ، بر این باور بودند که جامعه ایران دچار گسست بنیادی شده و یک ضربه نظامی یا شوک روانی می‌تواند شیرازه اجتماعی و سیاسی کشور را از هم بپاشد. با این حال، داده‌های میدانی و گزارش‌های رصد اندیشکده‌های بین‌المللی اثبات کرد که این محاسبه کاملاً اشتباه بوده است. در همین زمینه، چکیده پایش اندیشکده‌ها و مراکز مطالعاتی نشان‌دهنده ابراز شگفتی تحلیلگران خارجی از تاب‌آوری بی‌نظیر جامعه ایران است. در الگوی تاریخی خاورمیانه، مواجهه ارتش‌های خارجی با کشورهای منطقه همواره به همراهی نسبی مردم با متجاوز برای ساقط کردن حکومت‌ها منجر شده بود؛ اما ایران تنها استثنای تاریخی است که مردمش، به‌رغم وجود مشکلات اقتصادی و گلایه‌های داخلی، در برابر تجاوز خارجی یکپارچه صف کشیدند و از پرچم و نظام خود دفاع کردند. حتی برخی از هموطنان داخل و خارج از کشور که به بعضی سیاست‌های نظام انتقاد داشتند یا مخالف جمهوری اسلامی بودند، به‌درستی تشخیص دادند که مسئله اصلی، مسئله ایران است و امروز جمهوری اسلامی سنگر و دیوار مستحکمی است که در برابر متجاوزان ایستاده است.

با این حال، به تعبیر کارشناسان، همان‌طور که دشمن برای فرسایش توان نظامی، هسته‌ای و اقتصادی برنامه دارد، تخریب انسجام اجتماعی را نیز با پوشش‌های موجه در دستور کار قرار داده است. از این رو، محدود کردن دستور صیانت از وحدت به دولتمردان، تحریف غرض پیام رهبری است. همه آحاد جامعه، رسانه‌ها و نخبگان مخاطب این فرمان هستند؛ اگرچه مسئولان و صاحبان تریبون به دلیل گستره تأثیرگذاری کلامشان، مسئولیت بسیار سنگین‌تری بر عهده دارند.

 روایت قدرتی که همبستگی می‌سازد

یکی از کلیدی‌ترین محورهای پیام، تفکیک هوشمندانه میان «دیدن ضعف‌ها» و «روایت و برجسته‌سازی آن‌ها» است. اشان می فرمایند: برای دستیابی به «ایران هرچه قوی‌تر» باید قدرت ایران را روایت کرد. منطق رهبر معظم انقلاب به صراحت به این موضوع اشاره دارد که روایت قدرت، همبستگی و انسجام می‌آفریند؛ در حالی که روایت مداوم ضعف و خودتحقیری، جامعه را به سمت تنازع، افتراق و خستگی روحی می‌کشاند. این امر به معنای نادیده گرفتن مشکلات یا انکار ناگواری‌های معیشتی نیست؛ بلکه تفاوت در نوع مواجهه با مسئله است. حجت‌الاسلام اژه‌ای، رئیس دستگاه قضا، با استقبال از نقد خیرخواهانه تاکید می‌کند که قطعاً و حتماً باید نقاط ضعف را دید و برطرف کرد؛ لکن نباید در جایی که دشمن غدّار و مکار کمین کرده، برایش خوراک جنگ روانی تدارک دید. همچنین آیت‌الله عباس کعبی، عضو مجلس خبرگان رهبری، خاطرنشان می‌سازد که ضعف را باید در اتاق تصمیم‌گیری با شجاعت دید و اقتدار و عزت ملی را در عرصه عمومی با صداقت روایت کرد. در همین راستا، تحلیلگران نیز یادآور می‌شوند که «روایت قدرت» هرگز به معنای پرده‌پوشی بر واقعیت‌ها نیست، چرا که خود پیام رهبری مستقیماً از چالش‌های تورم، بیکاری، قیمت‌ها و تولید سخن گفته است. نقطه تمایز در اینجاست که ضعف باید به پروژه‌ای برای حل تبدیل شود، نه به ابزاری برای القای انسداد و ناامیدی در افکار عمومی.

عبور از قطب‌بندی‌های فرساینده

یکی دیگر از هشدارهای کلیدی رهبر معظم انقلاب در پیام اخیر، ضرورت پرهیز از دوگانه‌سازی‌های کاذب و مشغول شدن به منازعات درونی است آن هم در شرایطی که کشور درگیر یک جنگ وجودی و همه‌جانبه با دشمن متجاوز است، از این رو گیر افتادن در دعواهای گذشته انتخاباتی و سنگرسازی برای رقابت‌های سیاسی آینده، رفتاری خسارت‌بار قلمداد می‌شود.

رهبر معظم انقلاب در پیام خود صریحاً از دوگانه‌های «جنگ یا مذاکره»، «وفاق یا تندروی» و «سازشگر یا جنگ‌طلب» نهی فرمودند؛ چنانچه پیش‌تر نیز بر «اتحاد مقدس» تاکید کرده بودند که چرا که در جنگ ترکیبی، انسجام اجتماعی یک موضوع فرعی نیست بلکه خود بخشی از قدرت ملی است. بر اساس این قاعده، هیچ رفتاری نباید با ادعای انقلابی‌گری به قطبی‌سازی جامعه منجر شود. از این رو برخی کنش‌ها نظیر درخواست برکناری رئیس‌جمهور، آن هم درست پس از تقدیر صریح رهبر معظم انقلاب از دولت، رفتارهایی ناجوانمردانه و مغایر با اصل وحدت است. حفظ انسجام مستلزم رواداری سیاسی، پرهیز از خالص‌سازی‌های تنگ‌نظرانه، مطلق‌گرایی و انحصارطلبی است تا دایره وفاداران به کشور و نظام به نفع دشمن تنگ نشود.

 از ۲۱ اسفند تا هفته دولت

تأکید رهبر معظم انقلاب، بر انسجام ملی، یک خط ممتد سیاستی است که در گاه‌شماری پیام‌های معظم‌له از اسفند تا هفته دولت به روشنی قابل ردگیری است:

۲۱ اسفندماه 1404 : نخستین پیام در میانه جنگ منتشر شد که خواستار صرف‌نظر کردن از نقاط مورد اختلاف برای جلوگیری از ورود خدشه به وحدت ملی بودند.

فروردین ماه ۱۴۰۵: ایشان با افشای عملیات رسانه‌ای دشمن برای نشانه‌گیری ذهن مردم، سال ۱۴۰۵ را با تأسی به رهبر شهید، سال «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» نام‌گذاری کردند.

۷ خردادماه 1405 : در پیام افتتاح مجلس شورای اسلامی، رعایت نعمت عظیم وحدت را از مصادیق تقوا و عامل اصلی ظفر در برابر دشمن خواندند.

۱۴ خردادماه 1405 : به مناسبت عید غدیر و سالگرد ارتحال امام (ره)، راه مقابله با کاشت بذر تردید و یأس توسط دشمن را صیانت از وحدت و همصدایی نکردن با بدخواهان عنوان کردند.

۲۶ تیرماه 1405: در پیام حماسه بدرقه شهید ایران، بر اصرار بر «وحدت کلمه» و «اتحاد مقدس» در تمام سطوح تاکید فرمودند.

پیام هفته دولت: با جمع‌بندی این مسیر، «پیوست انسجام اجتماعی» را به عنوان اصل غیرقابل‌تخطی حکمرانی ابلاغ کردند.