پیمان دفاعی عربستان،ترکیه و پاکستان

تبیین:

نشر محتوای مقالات در اندیشکده های خارجی صرفا به منظور درک مناسبات تحلیلی خارجی و هم افزایی تحلیلی مخاطبان بوده و موسسه تبیین محتواهای مزبور را رد یا تأیید نمی کند.

آنها با هم در آن هستند. روز جمعه، رهبران عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه توافقنامه دفاعی جدیدی را امضا کردند که " تصریح می کند که هرگونه حمله مسلحانه به هر یک از این سه کشور به عنوان حمله علیه همه آنها تلقی می شود." توافقنامه دفاع مشترک مکه که به نام شهر سعودی که در آن امضا شده است، در حالی به دست می‌آید که جنگ ایران تهدید به شروع مجدد می‌کند و حملات حوثی‌ها از یمن در حال حاضر انجام شده است، و کشورهای حاشیه خلیج فارس نقش ایالات متحده را به‌عنوان تامین‌کننده امنیت پس از حملات پهپادی و موشکی فراوان ایران زیر سوال می‌برند.

در زیر، کارشناسان شورای آتلانتیک توضیح می‌دهند که این توافق برای این سه کشور چه معنایی دارد و چه معنایی ندارد.

عربستان سعودی

این توافق یک اتحاد شبیه ناتو نیست و نشانگر یک بلوک جدید گسسته منطقه ای نیست. اما این بدان معنا نیست که مهم نیست. برای ریاض، این توافق اهرم این کشور را تقویت می کند، زیرا هم با ایران جسور شده مقابله می کند و هم با محدودیت های بازدارندگی آمریکا در منطقه مقابله می کند. ریاض با پیوند دادن شبکه ای از مشارکت ها، ارزیابی می کند که بهتر از تکیه بر هر شریک یا بلوکی واحد، می تواند تهدیدهای منطقه ای در حال تغییر را پیش بینی کند. اما ریاض همچنین از یک دوره پرتلاطم برای تثبیت رهبری منطقه‌ای خود استفاده می‌کند: با میزبانی از امضای توافقنامه امنیتی جدید با یکی دیگر از دلالان قدرت منطقه - ترکیه - عربستان سعودی خود را چهره ثبات منطقه در زمانی که دیگر قدرت‌های بزرگ منطقه، ایران و اسرائیل، نیروهای بی‌ثبات‌کننده تلقی می‌شوند، نشان می‌دهد.

لازم به یادآوری است که عربستان سعودی از سپتامبر 2025 با پاکستان و از سال 2000 با شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس توافقنامه دفاعی متقابل داشته است. در عمل، هیچ یک از اینها به نوع واکنش مرتبط با ماده 5 ناتو تبدیل نشده است. در حالی که پاکستان و ترکیه ممکن است برخی از حمایت های امنیتی جدید را در پاسخ به تهدیدات ایران یا حوثی ها بسیج کنند. عربستان - بعید است که این پشتیبانی یک تغییر دهنده بازی باشد و بسیار به زمینه خاص بستگی دارد. به ویژه، مقامات پاکستانی تاکید کرده اند که توافقنامه 2025 آنها شامل یک چتر هسته ای نیست. مزیت دیپلماتیک این توافق ممکن است تأثیرگذارتر از همکاری های امنیتی ملموس باشد: در آغاز جنگ ایران، ریاض توانست از شراکت افزایش یافته خود با اسلام آباد برای شکل دادن بی سر و صدا به مذاکرات و مدیریت تشدید تنش با تهران استفاده کند.

این توافق جدید همچنین شاهد دیگری است مبنی بر اینکه ریاض از تلاش خود برای تضمین امنیتی مشابه ماده 5 از واشنگتن دست می کشد. اما نباید به عنوان رد مشارکت ریاض با ایالات متحده تلقی شود. در واقع، این می تواند با تلاش های ایالات متحده برای تنظیم مجدد نقش نظامی خود در منطقه و تغییر از یک ضامن امنیتی به یک ادغام کننده .

— آلیسون مینور مدیر پروژه ادغام خاورمیانه با مرکز رفیق حریری شورای آتلانتیک و برنامه های خاورمیانه است. او پیش از این به عنوان معاون فرستاده ویژه آمریکا در امور یمن و مدیر امور شبه جزیره عربستان در شورای امنیت ملی فعالیت می کرد.

پاکستان

این توافق بیشتر پاکستان را در ساختار امنیتی نوظهور خاورمیانه گنجانده است. مدت زیادی از نهایی شدن یک پیمان دفاعی متقابل جدید با عربستان سعودی توسط اسلام آباد نمی گذرد و در لحظه ای که این کشور در حال برداشتن گام هایی برای تعمیق همکاری دفاعی با دیگر متحدان منطقه مانند مصر و اردن است.

این توافق همچنین برای پاکستان - با جمعیت اکثریت مسلمان و ظرفیت های سلاح هسته ای اش - اعتبار و نفوذ بیشتری در منطقه به ارمغان می آورد. این به دلایل ساده روابط عمومی مهم است: رهبران پاکستانی می خواهند که جهان کشورشان را به عنوان یک بازیگر جهانی مفید و تأثیرگذار ببیند، نه به عنوان خانه سطوح وسیع سرکوب و تروریسم. اما با توجه به اهمیت خاورمیانه برای منافع استراتژیک پاکستان، مزایای استراتژیک نیز برای پاکستان وجود دارد. این منطقه خانه بسیاری از متحدان اصلی خود، اکثریت قابل توجهی از واردات هیدروکربن و چندین میلیون مهاجر پاکستانی است.

علاوه بر این، این توافق می تواند به روابط اسلام آباد با ایالات متحده کمک کند. دولت ترامپ که خواهان تقسیم بار بیشتر از سوی متحدان ارشد ایالات متحده است، احتمالاً به توافقی که برای پیشبرد بازدارندگی جمعی منطقه ای با نگاه به ایران است، نگاه مثبت خواهد داشت. علاوه بر این، در ادامه راه، پاکستان می‌تواند از این توافق (مانند پیمان خود با عربستان سعودی) به دولت ترامپ به عنوان یادآوری کاربرد گسترده‌تر خود در خاورمیانه استناد کند، اگر جنگ در ایران پایان یابد و دیگر نیازی به میانجیگری پاکستان نباشد - یا اگر جنگ دوباره منفجر شود و پاکستان با انتقاد واشنگتن مواجه شود.

- مایکل کوگلمن یک کارشناس ارشد مقیم جنوب آسیا در شورای آتلانتیک است، و او فارین پالیسی هفتگی بریف جنوب آسیا مجله

ترکیه

توافقنامه دفاع مشترک مکه که امروز توسط رهبران ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی امضا شد، نقطه عطفی در نظم چند قطبی در حال ظهور در خاورمیانه و جنوب آسیا است.

برای آنکارا، این چتری را که پیش از این به روی متحدان قطر، سوریه و لیبی گشوده شده است، گسترش می‌دهد و به تراکم و منابع عظیم جدید به آنچه که مکانیزم دفاع جمعی مسلمانان است اضافه می‌کند. این اصل را عملیاتی می کند که قدرت های خارجی نباید به طور یکجانبه نظم های سیاسی منطقه ای را تغییر دهند یا تجدید نظر کنند، یک اصل ژئوپلیتیکی وضع موجود که توسط هر سه امضاکننده پذیرفته شده است. عربستان وزنه های متقابل مهمی را برای ایران و پاکستان برای هند می بیند، اما برای آنکارا افزودن یک غول اقتصادی و یک قدرت هسته ای به تیم خود به شدت بازدارندگی را در برابر اسرائیل افزایش می دهد، همسایه ای که رهبرانش به طور فزاینده ای صحبت می کنند از دشمنی و درگیری احتمالی با ترکیه در پی حمله هوایی سال گذشته اسرائیل به دوحه، کشورهای منطقه ممکن است نیاز به دفاع هوایی جمعی و سایر اقدامات امنیتی برای مقابله با ایران و اسرائیل را ببینند.

مزایای عملیاتی نظامی، صنعتی دفاعی و دیپلماتیک برای هر کشوری وجود خواهد داشت. صنایع دفاعی ترکیه مطمئناً از فرصت‌های تجاری گسترده سود می‌برند. شاید مهم‌تر از همه، توافق مکه (و گسترش احتمالی آن در آینده برای سایر اعضا) جایگاه ترکیه را در شبکه‌های انرژی و تجارت بین هند و اروپا تأیید می‌کند، زیرا مشارکت‌های دفاعی روابط تجاری و نوع شبکه‌های مورد بحث را تقویت و متقابلاً تقویت می‌کند.

— ریچ اوتزن ، عضو ارشد غیر مقیم در برنامه ترکیه شورای آتلانتیک است. او پیش از این در وزارت امور خارجه آمریکا به عنوان مشاور نظامی و غیرنظامی خدمت می کرد.