گرفتار شدن عربستان در باتلاق یمن

تبیین:

محمد کریمی

در حالی که عربستان با امضای توافقات دفاعی با شرکای منطقه‌ای خود( پاکستان و ترکیه) به دنبال افزایش فشار بر انصارالله و رهایی از چالش‌های امنیتی در دریای سرخ است، تنها یک روز پس از توافق مکه، نیرو‌های انصارالله در عملیاتی در استان مأرب، فرمانده گروه‌های وابسته به عربستان را به هلاکت رسانده و تلفات سنگینی به این نیرو‌ها و تجهیزات‌شان وارد کردند. رهبران صنعا تأکید کردند که همه نیرو‌های اشغالگر سعودی و گروه‌های هم‌پیمان آنها در تیررس رزمندگان یمنی قرار دارند و هیچ منطقه امنی برای آنان وجود ندارد.

تحولات هفته اخیر یمن نشان داد فضای منطقه در وضعیتی محاسبه ناپذیر قرار دارد. ۱۲ سال از زمان آغاز جنگ ائتلاف عربستان علیه یمن می‌گذرد در این میان سه کشور عربی یمن‌، عربستان و امارات بیش از هشت سال درگیر جنگ بودند و در نهایت ائتلاف ضد یمن از هم گسیخت‌، امارات خاک یمن را ترک کرد و مذاکراتی میان ریاض و صنعا شکل گرفت اما نتیجه ملموسی در پی نداشت. جنگ علیه غزه‌، یمن را وارد معادله جدیدی نمود. این معادله با جنگ علیه لبنان و جنگ علیه ایران استمرار پیدا کرد و یمن را به ضلعی خاص با ظرفیتی ویژه در همه معادلات منطقه تبدیل نمود. شکست آمریکا در جنگ علیه ایران سبب شد یمنی‌ها یک بار دیگر در‌باره مسائل میان خود و عربستان که در جریان هشت سال جنگ و دو سال مذاکره به جایی نرسیده بود و امیدی هم به نتیجه در زمانی نزدیک وجود نداشت‌، تامل کنند.

حاصل تامل یمنی‌ها این شد که معادله نظامی را برای رفع حصار دریایی و هوائی برقرار کنند به این معنا که ادامه استفاده سعودی از دریای سرخ را به رفع حصار از فرودگاه‌ها و بنادر یمن منوط کردند. در این میان سعودی که به دلیل وضعیت جدید تنگه هرمز و تسلط عملیاتی ایران بر آن‌، خود را در تنگنای زمان می‌دید برای حل مسئله ظرفیت نظامی خود شامل بمب‌افکن‌ها و نیروهای شبه نظامی قبایلی را علیه یمن وارد کار کرد و البته همزمان پالس‌های مذاکراتی هم برای طرف مقابل ارسال کرد اما هدف آن احیاء مذاکراتی که از دو سال پیش متوقف گردید نبود‌ و نوعی غافلگیری و خرید زمان مد نظر داشت. از این رو عربستان راه سخت حمله نظامی به صنعا با استفاده از بمب‌افکن‌ها و مزدوران را انتخاب کرد که تا امروز با وجود اقدامات نظامی که علیه یمنی ها انجام داده ، شکست خفت باری خورده است.

اینکه یمنی‌ها همزمان از آزادسازی مناطق جدا شده که لااقل هشت استان اکثراً پهناور را شامل می‌شود و هم از محاصره مطلق عربستان، صدها کیلومتر دورتر از سواحل یمن در دریای سرخ حرف می‌زنند و عملا به این سمت در حرکت هستند نشان داد در حد فاصل آتش‌بس سال ۱۴۰۰ تاکنون انصارالله یمن با وجود  نقش‌آفرینی نظامی به نفع متحدان خود‌، فلسطین‌، لبنان و ایران در حدفاصل ۱۴۰۲ تاکنون چه قدرتی را به هم زده است. بنابراین حاکمان سعودی که چند ماه پیش با بیرون راندن امارات از جنوب یمن گمان می‌کردند می‌توانند با تکیه بر نیرو‌های وابسته به خود کنترل این منطقه را در دست بگیرند، اکنون در باتلاقی گرفتار شده‌اند که هر روز عمیق‌تر می‌شود. در این شرایط،دور جدید درگیری‌ها میان نیرو‌های وابسته به عربستان و رزمندگان انصارالله در حالی شدت گرفته که ریاض تلاش می‌کند با افزایش تحرکات نظامی در استان مأرب، واقع در نزدیکی صنعا، رهبران یمن را برای پایان دادن به محاصره دریایی در باب‌المندب تحت فشار قرار دهد.  این در حالی است که تجربه این 12 سال جنگ عربستان علیه یمن نشان داده که گزینه نظامی نه تنها دستاوردی برای سعودی‌ها نداشته، بلکه موجب افزایش هزینه‌ها و تلفات بیشتر آنها نیز شده است.