رقابت ترکیه و صهیونیست‌ها برای تامین انرژی اروپا

تبیین:

پس از حمله روسیه به اوکراین، اروپا در مسیر بازطراحی شبکه‌های انرژی و تجاری خود گام برداشته است. تا پیش از سال ۲۰۲۲، روسیه با تأمین حدود ۴۵ درصد از گاز طبیعی اتحادیه اروپا (حدود ۱۵۵ میلیارد مترمکعب در سال)، بزرگترین تأمین‌کننده انرژی این قاره بود. اکنون اروپا به دنبال تأمین‌کنندگانی است که صرفاً صادرکننده گاز نباشند، بلکه در زیرساخت‌ها، کریدورهای انرژی، هیدروژن سبز و پیوند میان انرژی و بازارهای تجاری سرمایه‌گذاری کنند.

دو مدل متمایز؛ آنکارا در برابر تل آویو

ترکیه بر جغرافیا و زیرساخت‌های موجود خود تکیه دارد تا از یک کشور ترانزیتی به مرکز منطقه‌ای مبادله انرژی تبدیل شود. شبکه خطوط لوله ترکیه شامل تاناپ با ظرفیت سالانه ۱۶ میلیارد مترمکعب (قابل افزایش به ۳۱ میلیارد) و تورک‌استریم با دو خط موازی هر یک به ظرفیت ۱۵.۷۵ میلیارد مترمکعب است. ظرفیت پایانه‌های ال‌ان‌جی ترکیه با ۵۱.۳ میلیارد مترمکعب در سال، این کشور را پس از اسپانیا در رتبه دوم اروپا قرار داده است. در مقابل، رژیم صهیونیستی  که زمانی واردکننده گاز بود، اکنون به صادرکننده تبدیل شده و با کشف میادین تامار (۲۰۰۹) و لویاتان (۲۰۱۰)، تولید خود را به ۲۷ میلیارد مترمکعب در سال ۲۰۲۴ رسانده است. با این حال، رژیم  صهیونیستی  به جای رقابت در حجم، بر یکپارچه‌سازی فناورانه با اروپا از طریق صادرات گاز از مصر، اتصال شبکه‌های برق و همکاری در هیدروژن کم‌کربن تمرکز دارد.

 کریدورها و اتصال‌دهنده‌ها؛ زیرساخت‌های رقیب یا مکمل؟

رژیم صهیونیستی  از پروژه‌هایی چون اتصال‌دهنده بزرگ دریایی (کابل برق زیردریایی یونان-قبرس-اراضی اشغالی) و کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC) بهره می‌برد. آی‌مک که مسیری شرق-غرب است، از خاک ترکیه عبور نمی‌کند و اردوغان آن را «کریدوری بدون ترکیه» خوانده است. با این حال، نویسنده معتقد است این دو مدل لزوماً رقیب نیستند و می‌توانند مکمل یکدیگر باشند؛ ترکیه در ترانزیت شمال-جنوب و رژیم صهیونیستی  در کریدور شرق-غرب.

سناریوهای پیش رو

بر اساس آنچه اشاره شد، سه سناریو محتمل خواهد بود:

· هاب انرژی ترکیه: ترکیه به هاب پیشروی انرژی اروپا تبدیل می‌شود، مشروط به ایجاد بازاری شفاف و جلب اعتماد اروپا.

· گره راهبردی رژیم صهیونیستی : رژیم صهیونیستی  به گره‌ای در شبکه اقتصادی اروپا -آسیا تبدیل می‌شود.

· سیستم چندمرکزی: اروپا به‌طور هم‌زمان از ترکیه، رژیم صهیونیستی ، کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و مصر بهره می‌برد. این سناریو از نظر اقتصادی محتمل‌ترین گزینه است، زیرا اروپا پس از تجربه روسیه، تمایلی به وابستگی به یک تأمین‌کننده واحد ندارد.

 رقابت فراتر از گاز؛ جایگاه کشورهای عربی

رقابت ترکیه و رژیم صهیونیستی  بسیار فراتر از فروش گاز است؛ آنچه در میان است، الگویی است که اروپا در دوران پسا‑روسیه برمی‌گزیند: یک هاب مرکزی برای ترانزیت و مبادله انرژی، یا شبکه‌ای گسترده از مشارکت‌های تخصصی انرژی و زیرساخت. کشورهای عربی با برخورداری از منابع تجدیدپذیر و موقعیت جغرافیایی، فرصتی تاریخی در این نظم نوین دارند، مشروط بر اینکه بتوانند فراتر از صادرات مواد خام حرکت کنند.