راهکار حل و فصل پرونده هرمز از دیدگاه فارین پالیسی

تبیین:

نشریه فارین پالیسی در یکی از تحلیلهای اخیر خود، به موضوع تنشهای جاری در تنگه هرمز میان ایران و آمریکا پرداخته و از دیدگاه خود، راه حل هایی برای این مناقشه ارائه داده است. چکیده و موارد مهم مطرح شده در این یادداشت( بدون تصرف در جملات)  به شرح زیر است :

۱. هدف مشترک، اختلاف بر سر مدیریت

آمریکا و ایران هر دو به دنبال بازگشایی تنگه هرمز در هر دو جهت هستند، اما اختلاف اصلی بر سر میزان کنترل هر طرف در مدیریت پساجنگ این گذرگاه حیاتی است.

۲. هرمز؛ نماد پیروزی و تضمین بقای ایران

برای ایران، تنگه هرمز به نماد پیروزی بر آمریکا و اسرائیل و تضمینی برای بقای خود تبدیل شده است. توانایی ایران در مسدود کردن این آبراه، به سلاحی برای اخلال در اقتصاد جهانی و قوی‌ترین ابزار بازدارندگی در برابر حملات آینده تبدیل شده است.

۳. چرخه معیوب فشار و واکنش

هرچه ترامپ بر سیاست فشار حداکثری خود افزوده، ایران نیز موضع خود را در قبال تنگه سخت‌تر کرده است. ایران آماده بود تا تفاهم‌نامه را به خطر بیندازد تا کنترل خود بر تنگه را حفظ کند. به‌گفته یک مفسر نزدیک به تیم مذاکره‌کننده ایران: «یا این تنگه را حفظ می‌کنیم، یا یکی‌یکی شهید می‌شویم».

۴. عوامل فشار بر ایران برای مصالحه

· محاصره دریایی آمریکا که اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده است.· چین که نزدیک به ۹۰ درصد نفت ایران را خریداری می‌کند، به بازگشایی تنگه وابسته است و رویکرد ایران را تأیید نکرده است.· اختلال طولانی‌مدت در تنگه، ارزش آینده آن را کاهش می‌دهد و کشورها را به سمت مسیرهای جایگزین سوق می‌دهد.

۵. راهکار موقت؛ مرکز کنترل مشترک ایران و عمان

یک راهکار موقت برای چهار تا شش هفته آینده، ایجاد یک مرکز کنترل مشترک ایران و عمان (با چراغ سبز آمریکا) است که به تعداد مساوی از کشتی‌ها برای تردد از مسیرهای شمالی و جنوبی بدون عوارض، تأییدیه امنیتی بدهد. همچنین توافق عمومی آمریکا و ایران برای کاهش تنش‌های نظامی در تنگه، از جمله توقف تردد کشتی‌های نظامی، ضروری است.

۶. چالش مین‌روبی؛ نقش میانجی‌گران بی‌طرف

پاکسازی مسیر اصلی تردد (TSS) که از سال ۱۹۶۸ توسط سازمان بین‌المللی دریانوردی تصویب شده، به دلیل مین‌گذاری ایران با چالش مواجه است. ایران پیشنهاد مین‌روبی توسط نیروهای اروپایی را رد کرده، اما ممکن است از کشورهای بی‌طرف مانند ژاپن که تجهیزات پیشرفته مین‌روبی دارند، حمایت کند.

۷. سیستم عوارض منطقه‌ای؛ اجتناب‌ناپذیر اما نیازمند چارچوب قانونی

در بلندمدت، یک سیستم عوارض منطقه‌ای که به نفع ایران باشد و نقش آن را منعکس کند، اجتناب‌ناپذیر است. ترامپ با اعلام عوارض ۲۰ درصدی (و سپس عقب‌نشینی از آن) این مفهوم را مشروعیت بخشید. برای عملیاتی شدن، این سیستم باید مطابق با حقوق بین‌الملل باشد، هزینه‌هایی مانند پاسخ به آلودگی، امنیت و کمک به ناوبری را پوشش دهد و از حمایت منطقه‌ای برخوردار شود. سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) که قبلاً صندوقی برای تنگه مالاکا مدیریت کرده، گزینه مناسبی برای نظارت بر این صندوق است.

۸. بازگشت به دیپلماسی اجتناب‌ناپذیر است

نویسنده نتیجه‌گیری می‌کند که ادامه جنگ برای هیچ‌یک از دو طرف سودی ندارد و هر دو در نهایت ناچار به بازگشت به دیپلماسی خواهند بود، هرچند پس از هدررفت منابع و جان‌های بیشتر. هیچ‌یک از طرفین نتوانسته‌اند با یک سال بمباران متناوب به اهداف خود دست یابند.