انهدام معماری دفاعی-امنیتی آمریکا توسط ایران

مقاله‌ای که اخیرا به قلم کیتلین تلمج و مارا کارلین در اندیشکده بروکینگز، یکی از معتبرترین و قدیمی‌ترین اتاق‌های فکر آمریکا و از تأثیرگذارترین نهادهای پژوهشی بر سیاست خارجی و دفاعی آمریکا منتشر شده، به یکی از مهم‌ترین پیامدهای راهبردی جنگ اخیر می‌پردازد. نویسندگان این مقاله معتقدند این جنگ، پایان‌دهنده دوره‌ای طلایی در دکترین نظامی آمریکاست؛ دوره‌ای که از جنگ جهانی دوم تا امروز، پایگاه‌های زمینی و ناوهای هواپیمابر را «پناهگاه امن» می‌پنداشت. ایران این فرض را برای همیشه مدفون کرد. نکات کلیدی این مقاله تحلیلی را می‌توان در چند محور صورت بندی کرد:

 الگوی هدف‌گیری هوشمندانه ایران:

برخلاف تصور رایج، ایران صرفاً به حملات پراکنده موشکی متوسل نشد. مقاله از یک حمله هوایی مؤثر با جت‌های جنگنده به پایگاه آمریکا در کویت پرده برمی‌دارد.اما مهم‌تر از آن، الگوی هدف‌گیری است: ایران زیرساخت‌های حیاتی قدرت تهاجمی آمریکا را زد؛ آشیانه‌های هواپیما، انبارهای مهمات، ذخایر سوخت، مراکز فرماندهی و فرودگاه‌ها. نتیجه آن شد که حتی پایگاه‌هایی که مستقیماً هدف قرار نگرفتند، چون بیش از حد، آسیب‌پذیر تشخیص داده شدند، تخلیه شدند. این یعنی فلج‌کردن یک ارتش بدون نابودکردن تک‌تک سربازانش.

 فلج‌کردن چشم و بال آمریکا

ایران ده‌ها فروند از کمیاب‌ترین و حیاتی‌ترین هواپیماهای آمریکا را روی زمین منهدم یا آسیب زد: هواپیماهای آواکس و سوخترسان‌های هوایی.این سکوها، ستون فقرات هر عملیات هوایی گسترده‌اند، به سرعت و ارزانی قابل جایگزینی نیستند، و بدتر از همه، در مکان‌های قابل پیش‌بینی و در فضای باز پارک شده بودند. این یعنی حتی در میانه یک جنگ تمام‌عیار، ذهنیت فرماندهان آمریکایی، هنوز اسیر توهم پناهگاه امن بود.

 ایران، پیش‌نمایش چین و روسیه

اقتصاد و جمعیت ایران، کسری از روسیه و هیچ در برابر چین است. اگر ایران تحت تحریم و محاصره، توانست چنین ضرباتی به توان تهاجمی قدرت آمریکا بزند، چین و روسیه با زرادخانه‌های عظیم موشک‌های دقیق دوربرد چه خواهند کرد؟آنها لازم نیست ناوهای هواپیمابر را غرق کنند؛ صرف تهدید به حمله کافی است تا آمریکا جرئت ورود به آب‌های متخاصم را نکند.آنها لازم نیست جنگنده‌ها را در آسمان بزنند؛ کافی است باندها را دهانه‌دهانه کنند، انبارهای سوخت را بزنند و هواپیماهای پشتیبان را نابود کنند. 

این جنگ، به گفته نویسندگان این مقاله، پیش‌نمایشی از جاذبه‌های وحشتناک آینده، در یک نبرد با قدرت‌های بزرگ است.

پیامد برای متحدان و آینده پایگاه‌های آمریکا

 جنگ ایران، معادله پایگاه‌داری آمریکا را به هم ریخت. متحدان اروپایی و عرب حاشیه خلیج فارس، علناً استفاده از پایگاه‌هایشان را محدود کردند. آمریکا دیگر نمی‌تواند مثل گذشته روی دسترسی، استقرار و پرواز بر فراز خاک متحدانش حساب باز کند. از طرفی همین متحدان که دیدند چین با سکوت خود، عملاً چراغ سبز به حملات ایران نشان داد، بعید است به این زودی‌ها میزبان پایگاه نظامی چین شوند. اما این به معنای حفظ وضع موجود نیست؛ آمریکا باید معماری نظامی خود را در کل جهان بازتعریف کند.

جمع‌بندی آنکه جنگ ایران، فقط یک پیروزی تاکتیکی نبود. به تعبیر نویسندگان بروکینگز، ایران به مدرسه روش جنگی آمریکا رفت و فهمید چگونه با دارایی‌های محدود، قلب توانایی تهاجمی قدرت آمریکا را هدف بگیرد.

 این درس، حالا نه فقط در اختیار ایران، که در اختیار چین و روسیه نیز هست. و این یعنی پایان یک دوران.

نتیجه گیری

مقاله اخیر اندیشکده بروکینگز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. اولا، همین نوع تحلیلها در پشت پرده سیاست نظامی و خارجی آمریکاست که می تواند در تصمیم حاکمان کاخ سفید، برای ادامه یا توقف جنگ در این بازه زمانی، موثر واقع شود.ثانیا، این نگاه در سطوح بالای تصمیم سازی در آمریکا، با نگاهی که در داخل ایران، بعضا روی شکست ایران ! مانور می دهند، بسیار فاصله دارد.