مشکل ایران که ترامپ نمی‌تواند آن را به تعویق بیندازد

تبیین:

نویسنده: توماس رایت (همکار ارشد مؤسسه بروکینگز؛ مدیر پیشین برنامه‌ریزی راهبردی در شورای امنیت ملی در دولت بایدن)

نکات کلیدی

۱. بن‌بست در روابط آمریکا و اسرائیل: ترامپ به نتانیاهو گفته «تو دیوانه‌ای. اگر من نبودم الان در زندان بودی. همه از تو متنفرند. همه از اسرائیل متنفرند.»

بر اساس گزارش اکسیوس، ترامپ به نتانیاهو به دلیل تمایل به حمله به بیروت (که می‌توانست مذاکرات با ایران را خراب کند) هشدار شدید داده است. این انفجار نشان‌دهنده مشکل عمیق‌تری است: ترامپ به نظر می‌رسد مایل است مشکلات ایران را «به تعویق بیندازد» نه حل کند. هر صلحی موقت و ذاتاً ناپایدار خواهد بود.

۲. ایران مذاکرات را فاز جنگ می‌بیند، نه جایگزین آن: قالیباف در ایکس نوشت: «ما امتیازات را نه از طریق گفت‌وگو، بلکه با موشک به دست می‌آوریم. برنده توافق کسی است که از روز بعد برای جنگ بهتر آماده باشد.»

توماس رایت استدلال می‌کند که تهران به مذاکرات نه به عنوان جایگزین رویارویی، بلکه به عنوان فازی در درون آن نگاه می‌کند. ایران هیچ قصدی برای واگذاری در مذاکرات چیزی که نتوانسته در جنگ از آن محروم شود، ندارد.

۳. راهبرد «تظاهر و تمدید» (pretend-and-extend): توافق محدود (لغو محاصره آمریکا در ازای بازگشایی هرمز) با به تعویق انداختن مسئله هسته‌ای.

نویسنده پیش‌بینی می‌کند که طرفین به سمت یک توافق محدود حرکت می‌کنند: آمریکا محاصره هرمز را لغو می‌کند و ایران اجازه عبور کشتی‌ها را در ازای جبران اقتصادی می‌دهد. مسئله هسته‌ای (از جمله اورانیوم غنی‌شده) به مذاکرات بعدی موکول می‌شود که « انتظار موفقیت آن کم است.» این شبیه جنگ تجاری آمریکا و چین است که در آن ضرب‌العجل‌ها تمدید می‌شوند و گام‌های کوچک به عنوان پیشرفت بزرگ بسته‌بندی می‌گردند.

۴. اسرائیل تن نخواهد داد: نتانیاهو نمی‌خواهد درگیری با حزب‌الله محدود شود و «هنگامی که ایران بازسازی خود را آغاز کند، اسرائیل ممکن است اقدام پیشگیرانه انجام دهد.»

اورشلیم جنگ با ایران را به عنوان یک «شکست راهبردی» تجربه کرده است. اسرائیل ممکن است با اکراه آتش‌بس موقت را بپذیرد، اما مایل نیست ایران برنامه موشکی یا نیابتی‌های خود را بازسازی کند. و نمی‌خواهد در نبرد با حزب‌الله محدود شود. نویسنده نتیجه می‌گیرد که «درگیری بیشتر از نظر ساختاری اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد.»

۵. ایران از نظر راهبردی تقویت شده است: اکنون می‌داند که می‌تواند هر زمان که بخواهد تنگه را ببندد و اهرمی قدرتمند علیه آمریکا دارد. تلاش برای حل دائمی مشکل ایران، آن را «کمتر قابل حل» کرده است.

نویسنده نتیجه می‌گیرد که جنگ ایران که به عنوان ضربه‌ای کوبنده و غیرقابل جبران طراحی شده بود، در نهایت «مشکل ایران را کمتر قابل حل کرده است.» ایران اکنون از نظر راهبردی تقویت شده است (حتی اگر دارایی‌های نظامی آن تخریب شده باشد). ایران که پیش از این با بحران جانشینی مواجه بود، اکنون قدرت خود را تثبیت کرده و منابع درآمدی جدیدی یافته است.