از رود زهرانی تا کوه هرمون؛ راهبرد مخفی اسرائیل برای جنوب لبنان

 در دور جدید حملات رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان، روز سه شنبه شهر تاریخی صور پس از دستور تخلیه اجباری و هشدارهای مکرر به ساکنان برای خالی کردن خانه‌هایشان، به شدت هدف گلوله‌باران قرار گرفت.

ساعاتی بعد خبرگزاری فرانسه از تخلیه 99 درصدی شهر و فرار ساکنان به مناطق شمالی کشور خبر داد.

این در حالی است که جنوب لبنان در هفته‌های اخیر شاهد گسترش تدریجی هشدارهای تخلیه ارتش صهیونیستی بوده است، روندی که اکنون به عمق خاک لبنان تا صیدا و منطقه رودخانه زهرانی رسیده است.

این هشدارها قبلاً بر روستاهای مرزی و جنوب رودخانه لیتانی متمرکز بود، اما اکنون ارتش اسرائیل به لبنانی‌ها هشدار داده که خانه‌های خود را در جنوب رودخانه زهرانی تخلیه کرده و به سمت شمال بروند. این منطقه شهرهایی که نسبتاً از خط مقدم دورتر هستند را نیز در بر می‌گیرد از جمله ساکنان 9 شهر در مناطق صیدا و نبطیه شامل: قاقایة الصنوبر، کوثریة الصیاد، المروانیه، الغسانیه، تفاحته، ارزعی، البابلیه، انصار و البساریه.

ناظران معتقدند که اهداف رژیم فراتر از بُعد نظامی است و شامل تغییر شکل محیط جمعیتی می‌شود به گونه‌ای که در خدمت ترتیبات امنیتی بلندمدت مطلوب این رژیم در جنوب لبنان باشد.

این منطقه اهمیت خود را از ماهیت جغرافیایی خود می‌گیرد، جایی که تپه‌ها با دره‌ها و بیشه‌ها در هم تنیده‌اند و محیطی ایده‌آل برای جنگ چریکی فراهم می‌کنند و به جنگجویان توانایی پنهان شدن و مانور می‌دهند، چه از طریق عوارض طبیعی زمین و چه از طریق شبکه‌های تونل‌ها و تأسیسات زیرزمینی.

در این رابطه سرهنگ نضال ابوزید، کارشناس نظامی و استراتژیک در گفتگو با الجزیره گفت که بمباران مکرر جنوب لبنان و به ویژه شهر صور نشان دهنده یک الگوی عملیاتی است که بر مناطق پرجمعیت مرتبط با پایگاه اجتماعی حزب‌الله متمرکز است و بنابراین فرضیه جابجایی جمعیت را تقویت می‌کند.

جنگ پل‌ها؛ از لیتانی تا زهرانی

یکی از موضوعاتی که از سوی ناظران تحولات به عنوان نشانه زمینه‌سازی رژیم برای ایجاد تغییرات اساسی در محیط جمعیتی جنوب مورد توجه قرار گرفته، نابودی هدفمند پل‌ها بر روی رود لیتانی و اکنون تکرار آن درباره رود زهرانی است.

رودخانه لیتانی هیچگاه فقط یک آبراه معمولی در لبنان نبوده است، بلکه در طول تاریخ مدرن خود، یکی از مهمترین عناصر چشم‌انداز ژئوپلیتیکی و اقتصادی این کشور را تشکیل داده است.

این رودخانه طولانی‌ترین رودخانه لبنان است که حدود ۱۷۰ کیلومتر طول دارد. لیتانی از دره بقاع در نزدیکی بعلبک سرچشمه می‌گیرد، سپس به سمت جنوب و سپس به سمت غرب می‌پیچد و در شمال شهر صور به دریای مدیترانه می‌ریزد.

منحصر به فرد بودن رودخانه لیطانی نه تنها در طول یا مسیر آن، بلکه در این واقعیت نهفته است که این رودخانه کاملاً لبنانی است و تنها در قلمرو لبنان جریان دارد و این امر همواره آن را به بخشی از مفهوم حاکمیت آبی و اقتصادی این کشور تبدیل کرده است.

لیتانی از ابعاد اقتصادی، انرژی و استراتژیک برای لبنان حائز اهمیت است.

در سطح اقتصادی، این رودخانه یک شریان حیاتی برای بخش کشاورزی است، زیرا مناطق وسیعی از زمین‌های دره بقاع و جنوب، به ویژه در دشت قاسمیه را آبیاری می‌کند و آن را به سنگ بنایی برای تداوم تولید کشاورزی و امنیت غذایی در کشور تبدیل می‌کند.

سهم مهمی از برق‌آبی لبنان به این رودخانه وابسته است، به‌ویژه به دلیل سد قرعون که یکی از برجسته‌ترین پروژه‌های آبی در لبنان است. این امر به رودخانه بُعد توسعه‌ای می‌دهد که فراتر از یک منبع طبیعی است و به بخشی از زیرساخت‌های حیاتی کشور تبدیل می‌شود.

در سطح استراتژیک، رودخانه لیتانی بزرگترین مخزن آب شیرین در لبنان است و آن را به عنصری کلیدی در معادله امنیت آب، به ویژه در منطقه‌ای که از چالش‌های فزاینده منابع رنج می‌برد، تبدیل می‌کند.

در همین زمینه، این رودخانه بُعد سیاسی و نظامی برجسته‌ای به خود گرفته است، زیرا در طول دهه‌ها خط حساسی در ترسیم مرز درگیری با رژیم صهیونیستی بوده است. منطقه‌ای که از رودخانه لیتانی تا مرز بین‌المللی با اراضی اشغالی امتداد دارد به خط آبی معروف است که یکی از حساس‌ترین مناطق در معادلات نظامی جنوب لبنان است.

با توجه به این ابعاد گوناگون اهمیت ژئوپلتیکی، ارتش صهیونیستی از آغاز شروع عملیات نظامی در خاک لبنان پل‌های بنا شده بر روی این رودخانه، از جمله بمباران پل قاسمیه و پل زهرانی را به یک هدف اصلی نظامی تبدیل کرده است.

پل قاسمیه در جاده ساحلی متصل کننده صیدا و صور ، حدود ۶ کیلومتر از صور و ۳۰ کیلومتر از صیدا واقع شده است. این پل یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های جنوب لبنان محسوب می‌شود و یکی از پنج پل اصلی است که دو کرانه رودخانه لیتانی را به هم متصل می‌کند. با تخریب این گذرگاه‌های ارتباطی، جنوب لبنان از یک منطقه جغرافیایی منسجم به مناطق منزوی و تکه‌تکه تبدیل می‌شود که رفت و آمد بین آنها دشوار است همانطور که اکنون درباره مرجعیون، خیام، وادی الحجیر و دشت قاسمیه اتفاق افتاده است.

تأثیر هدف قرار دادن پل تنها به بُعد نظامی محدود نمی‌شود، بلکه پیامدهای انسانی مستقیمی نیز دارد، زیرا منطقه اطراف آن، کریدور اصلی برای مواد غذایی و تجهیزات پزشکی به سمت شهر صور و شهرستان آن است. حدود 20 درصد از جمعیت جنوب لیتانی هنوز در مناطق خود ساکن هستند که در صورت قطع این جاده‌ها، بحران معیشتی خفه‌کننده‌ای را برای صدها هزار نفر رقم می‌زند.

با فلج شدن حمل و نقل، اقتصاد محلی نیز از تجارت گرفته تا کار روزانه و کشاورزی، دچار رکود می‌شود و ساکنان این مناطق را به سمت کوچ اجباری سوق می‌دهد.

در واقع رژیم به طور سیستماتیک در حال از بین بردن زیرساخت‌های امکان ادامه زیست روزمره ساکنان برای آینده است.

الحاق جنوب لبنان به کوه هرمون در جولان اشغالی

در حالی که دولتمردان و سران ارتش صهیونیستی گسیل به شمال رود لیتانی و واداشتن ساکنان محلی به تخلیه مناطق جنوب رود زهرانی را به دلیل تلاش برای ممانعت از انجام هرگونه عملیاتی از سوی حزب‌الله عنوان می‌کنند اما کوچاندن مردم و هدف قرار دادن پل‌ها، نشاندهنده سناریوی بزرگتر و طرح کلان‌تری است که حتی فراتر از لبنان است.

نقشه‌ها به ما می‌گویند که یک طرح بزرگتر در حال اجرا است. رودخانه زهرانی در 20 کیلومتری شمال رودخانه لیتانی واقع شده است.

رودخانه زهرانی یک ویژگی استراتژیک دارد. اگر از رودخانه یک خط مستقیم به سمت شرق بکشید، به کوه هرمون در سوریه می‌رسید. پس از سرنگونی اسد، اسرائیل با سواستفاده از خلأ قدرت به سمت مناطق بیشتری در اطراف جولان اشغالی پیشروی کرد و کوه هرمون را تصرف درآورد و در آنجا پایگاه نظامی تأسیس کرد. به عبارت دیگر، جولان را به کوه هرمون متصل کرد.

در مذاکرات دمشق و تل‌آویو که تحت نظارت ایالات متحده برگزار شد، رژیم صهیونیستی تمام تلاش خود را کرده تا عقب‌نشینی از این کوه را از متن مذاکرات خارج و آن را به عنوان واقعیت جدید به سوری‌ها تحمیل کند.

اگر ارتش اشغالگر به رودخانه زهرانی برسد، سرزمین‌هایی که در سوریه (جولان، حرمون) اشغال می‌کند، پشت به پشت مناطق جدیدی که در لبنان اشغال خواهد کرد، قرار خواهند گرفت. بنابراین اسرائیل احتمالاً با اتصال جنوب لبنان و جنوب سوریه (مساحتی به وسعت ۴۰۰۰ کیلومتر مربع) به دنبال الحاق آنها به خاک خود خواهد بود.