شکست سخت قدرت‌نمایی نتانیاهو در آزمون ضاحیه

عربده‌کشی نظامی نتانیاهو در لبنان که رویکرد تبلیغاتی آن برای تحلیلگران پس از انحلال کنست و قرار گرفتن شرایط داخلی رژیم در فضای انتخاباتی بسیار واضح بوده؛ ساعاتی بیشتر دوام نیاورد و با نهیب تند جمهوری اسلامی ایران درباره واکنش قطعی به ماجراجویی جدید صهیونیست‌ها به نمایش ضعف تل‌آویو در برابر اتحاد محور مقاومت تبدیل شد. کوه ارتش صهونیستی موش زایید و 24 ساعت پس از صدور دستور «حمله بزرگ» اکنون فضای سیاسی و رسانه‌ای در لبنان و سرزمین‌های اشغالی خلاف انتظارات نتانیاهو از ناتوانی تل‌آویو و شکاف با کاخ سفید تحولات را باخوانی می‌کنند.

در این میان اگرچه برخی جریانات رسانه‌ای کوشیدند تا عقب‌نشینی نتانیاهو را به فشار ترامپ تقلیل دهند و نقش تهدید ایران را کم رنگ جلوه دهند اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با انتشار پیامی آب پاکی را بر روی دست همه ریخت و به صورت مستقیم به نقش ایران در تحولات اخیر اشاره کرد و گفت که ایرانی‌ها از احتمال حمله اسرائیل به لبنان ناراضی و خشمگین بودند.

هشدار ایران موثر بود

عقب‌نشینی تل‌آویو پس از آن انجام شد که مقامات ارشد ایران هشدار دادند هرگونه نقض آتش‌بس در لبنان به معنای زیر پا گذاشتن توافقات در همه جبهه‌ها خواهد بود و آمریکا و رژیم صهیونیستی باید مسئولیت پیامدهای آن را بپذیرند. به اعتقاد تحلیلگران منطقه، عقب‌نشینی اسرائیل از اجرای این حمله بیش از هر چیز نشان ‌دهنده تأثیر قدرت بازدارندگی ایران و محور مقاومت و همچنین نگرانی آمریکا از گسترش درگیری‌ها در منطقه است. تماس فوری ترامپ برای جلوگیری از حمله به لبنان در شرایطی صورت گرفت که ایران در واکنش به تصمیم نتانیاهو حتی روند تبادل پیام با آمریکا را متوقف کرد.

ایران همچنین برای نشان دادن جدیت خود در حمایت از لبنان، آمادگی لازم برای هرگونه درگیری احتمالی با رژیم صهیونیستی را به نمایش گذاشت. در همین چارچوب، قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا (ص) در واکنش به دستور نتانیاهو اعلام کرد:«با توجه به نقض مکرر آتش‌بس از سوی رژیم صهیونیستی در صورت اجرای این تهدید به ساکنان مناطق شمالی و شهرک‌های نظامی در سرزمین‌های اشغالی هشدار می‌دهیم که برای جلوگیری از آسیب، این مناطق را ترک کنند».

از اینرو، هشدارهای تهران این پیام را منتقل کرد که هرگونه اقدام نظامی علیه لبنان ممکن است با واکنش‌هایی فراتر از یک جبهه محدود روبه‌رو شود، چرا که همزمان انصارالله یمن هم برای ورود به معادلات درگیری در لبنان اعلام آمادگی کرد.

اگرچه نتانیاهو از حمله به ضاحیه عقب‌نشینی کرد اما رهبران حزب‌الله همچنان نسبت به اهداف و سیاستهای این رژیم بی‌اعتماد بوده و تحولات اخیر را با احتیاط دنبال می‌کنند. در این چارچوب، حسن فضل‌الله، نماینده حزب‌الله در پارلمان گفت:هیچ آتش‌بس یکطرفه‌ای در لبنان برقرار نخواهد شد و بازگشت به شرایط قبل از ۲ مارس وجود نخواهد داشت.

فضل‌الله تاکید کرد:«موضع لبنان اکنون بر آتش‌بس جامع «از طریق زمین، هوا و دریا» به عنوان گامی ضروری برای عقب‌نشینی اسرائیل و بازگشت ساکنان آواره به روستاهایشان متمرکز است. این موضع به همه طرف‌ها ابلاغ شده و باید شامل تعهد روشن و صریح اسرائیل و همچنین توقف تخریب خانه‌ها در جنوب لبنان باشد».

 نتانیاهو زیر تیغ تند انتقادات

نتانیاهو با این عقب‌نشینی، علاوه‌بر تحمل شکست دیگر در برابر محور مقاومت، در داخل سرزمین‌های اشغالی نیز با موجی از انتقادها از سوی مقامات صهیونیست روبه‌رو شد. نکته مهم آن بود که انتقادها تنها از سوی مخالفان سیاسی مطرح نشد بلکه برخی از نزدیکترین متحدان نخست‌وزیر نیز از این تصمیم ابراز نارضایتی کردند. بسیاری از چهره‌های سیاسی و نظامی اسرائیل توقف عملیات تحت فشار آمریکا را نشانه‌ای از تضعیف استقلال تصمیم‌گیری این رژیم دانستند.

ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی این رژیم در واکنشی تند خطاب به نتانیاهو گفت:«زمان آن رسیده که به ترامپ نه بگویی». این اظهارات نشان‌ دهنده نارضایتی بخشی از جریان‌های تندرو از وابستگی روزافزون تصمیمات امنیتی تل‌آویو به واشینگتن بود.

تال روسو، ژنرال سابق ارتش نیز اعلام کرد که اسرائیل در نتیجه فشارهای ترامپ عملاً قدرت مانور خود را از دست داده است. او با انتقاد از عملکرد رهبران سیاسی این رژیم در سالهای گذشته تأکید کرد که سیاست مبتنی بر شعار و نمایش نمی‌تواند جایگزین یک راهبرد واقعی و مؤثر شود.

در همین حال، مخالفان سیاسی نتانیاهو نیز از این فرصت برای حمله به دولت استفاده کردند. نفتالی بنت، نخست‌وزیر سابق صهیونیستی گفت:دولت فعلی کنترل حاکمیت اسرائیل را از دست داده است. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون نیز با انتقاد از عملکرد کابینه، رژیم صهیونیستی را به بازیگری وابسته تشبیه کرد و دولت نتانیاهو را مسئول کاهش جایگاه بین‌المللی تل‌آویو دانست.

در میان واکنش‌های مختلف، اظهارات گادی آیزنکوت، رئیس سابق ستاد ارتش صهیونیستی بازتاب گسترده‌ای داشت. او پذیرش درخواست آمریکا از سوی نتانیاهو را ضربه‌ای به منافع ملی اسرائیل توصیف کرد و گفت:«هیچ نخست‌وزیری تاکنون چنین درخواست آشکاری را با این میزان از تمکین نپذیرفته است».

در درون حزب لیکود نیز واکنشهای مشابهی درباره این تصمیم نشان دادند. دن ایلوز، از اعضای این حزب، یادآور شد که نتانیاهو همواره تأکید می‌کرد هیچ فشار خارجی نمی‌تواند مانع دفاع اسرائیل از خود شود اما تصمیم اخیر نشان داد میان شعارها و واقعیت‌های میدانی فاصله قابل توجهی وجود دارد.

علاوه‌بر مقامات سیاسی و نظامی، تحلیلگران صهیونیست نیز به شدت از این عقب‌نشینی انتقاد کردند. دورون کادوش، خبرنگار رادیو ارتش صهیونیستی گفت که دولت نتانیاهو در قبال تحولات جنوب لبنان رویکردی منفعلانه در پیش گرفته است. بن کاسپیت، تحلیلگر روزنامه معاریو نیز نوشت اگر نتانیاهو توان مخالفت با خواسته‌های ترامپ را ندارد، بهتر است از سمت خود کناره‌گیری کند.

مجموع این واکنش‌ها نشان می‌دهد که توقف حمله به ضاحیه جنوبی بیروت، فراتر از یک تصمیم نظامی به چالشی سیاسی و حیثیتی برای دولت نتانیاهو تبدیل شده است. او تلاش داشت خود را نماد قدرت و بازدارندگی معرفی کند ولی اکنون با موجی از انتقادها روبه‌روست که استقلال عمل و میزان اقتدار دولت را زیر سؤال برده است.

تحولات اخیر بار دیگر جایگاه و تأثیرگذاری محور مقاومت در شکل‌دهی به معادلات امنیتی و راهبردی منطقه را نمایان ساخت. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که اعضای این محور دیگر مانند گذشته به‌صورت جداگانه عمل نمی‌کنند بلکه در قالب یک شبکه هماهنگ و به‌هم‌پیوسته در برابر تهدیدات واکنش نشان می‌دهند. چنین وضعیتی موجب شده است که رژیم صهیونیستی در ارزیابی هزینه‌ها و پیامدهای اقدامات نظامی خود با ملاحظات و چالش‌های بیشتری مواجه شود.

در نهایت، عقب‌نشینی اسرائیل از حمله به ضاحیه جنوبی بیروت را می‌توان نشانه‌ای از تغییر تدریجی در معادلات بازدارندگی منطقه ارزیابی کرد. هرچند تل‌آویو سعی دارد با اتکا به توان نظامی خود ابتکارعمل را در میدان حفظ کند اما رخدادهای اخیر نشان داد که دیگر امکان تغییر موازنه‌های منطقه‌ای صرفاً بر پایه اراده یکجانبه وجود ندارد. این تحول حامل پیامی روشن است که هرگونه تلاش برای گسترش دامنه درگیری‌ها می‌تواند با واکنش‌های گسترده و چندجانبه مواجه شود که پیامدهای آن صرفاً به لبنان محدود نخواهد ماند بلکه امنیت و ثبات کل منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.