پس از جنگ ایران، فاز اقتصادی بعدی خلیج فارس در انتظار است

نویسنده: خالد عظیم  

اندیشکده: شورای آتلانتیک واشینگتن(Atlantic Council)

کشورهای شورای همکاری خلیج فارس پس از پایان درگیری ایران-اسرائیل-آمریکا با چالش بازسازی اقتصادی مواجهند. اختلال در تنگه هرمز که یک سوم نفت خام، یک پنجم گاز مایع و ۱۳ درصد تجارت شیمیایی جهان را منتقل می‌کند، ضربه مستقیم به صادرات و اثرات ثانویه بر گردشگری، املاک و خدمات وارد کرده است. اما فراتر از شوک‌های کوتاه‌مدت، محدودیت ساختاری اصلی همچنان پابرجاست: درآمدهای نفتی باید بین جمعیتی توزیع شود که سریع‌تر از رشد درآمد افزایش می‌یابد. نیمی از جمعیت زیر ۲۵ سال با انتظارات بالا وارد بازار کار می‌شوند، در حالی که مدل سنتی دیگر پاسخگو نیست.

واکنش کشورها متفاوت بوده است. عربستان با چشم‌انداز ۲۰۳۰ به نوسازی ساختاری روی آورد، امارات از طریق تنوع در تجارت و مالی رشد پایدارتری کسب کرد، قطر با سرمایه‌گذاری عظیم در گاز مایع تولید ناخالص داخلی سرانه فوق‌العاده‌ای ساخت، کویت بدون تغییر ساختاری به حفظ ثروت بسنده کرد و بحرین و عمان به دلیل منابع محدود به تنوع‌بخشی تدریجی روی آوردند. بازار مبادله پیش‌فرض اعتباری نشان می‌دهد کویت و قطر پایین‌ترین ریسک را دارند، اما شکاف بین تحول ساختاری و ادراک بازار همچنان وجود دارد. مرحله بعدی توسعه خلیج به توانایی ایجاد رشد مستقل از نفت و تشخیص این تغییر توسط بازارها بستگی دارد.