شوک هرمز به قلب اقتصاد آمریکا

گزارش- گروه اقتصادی 

با تداوم بسته ماندن تنگه هرمز طی هفته‌های گذشته، دولت آمریکا و در رأس آن رئیس‌جمهور این کشور، همچنان به اظهارات متناقض خود در این باره ادامه می‌دهند. ترامپ که در ابتدا مدعی باز کردن تنگه هرمز بود، بعد از مدتی از دیگران برای این کار کمک خواست و سپس وقتی با دست رد دیگران و شکست علنی خود در بازگشایی تنگه مواجه شد، سعی کرد در ظاهر ماجرا خود را از این موضوع کنار بکشد و بگوید: «تنگه هرمز ارتباطی به ما ندارد و ما از مسدود ماندن آن آسیبی نمی‌بینیم.» در واقع در هفته‌های اولیه، ترامپ معتقد بود چون آمریکا وابستگی مستقیم به نفت خلیج فارس ندارد، از افزایش قیمت‌های ناشی از رشد بهای نفت آسیب نمی‌بیند؛ اما اکنون واقعیت این است که همه دنیا از آن تأثیر می‌پذیرند. با این حال، وی سعی دارد با اظهارات دروغین خود، سرپوشی بر شکست‌هایش در خلیج فارس بگذارد.

هشدار سازمان ملل متحد درباره انسداد شریان انرژی

اهمیت تنگه هرمز تا آنجا است که گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در سخنانی ضمن درخواست بازگشایی تنگه هرمز و عبور آزادانه همه کشتی‌ها، نسبت به وخامت اوضاع اقتصادی جهان هشدار داده و گفته بود: «بسته بودن این آبراه حیاتی، اقتصاد جهانی را خفه می‌کند و ماه‌ها طول می‌کشد تا زنجیره‌های تأمینِ از هم گسیخته، احیا شوند که این امر به‌ناچار به رکود تولید و تداوم قیمت‌های بالا منجر خواهد شد.»

تزلزل در بازار نفت و پایان قیمت واحد

قراردادهای آتی نفت می‌گویند قیمت‌ها تا سال ۲۰۲۷ فقط ۱۷ درصد بالا می‌رود، اما واقعیتِ میدان با این پیش‌بینی‌ها متفاوت است. روزانه نزدیک به ۱۵ میلیون بشکه نفت در تنگه هرمز حبس می‌شود و ذخایر جهانی ظرف ۲ ماه، ۶ درصد کاهش یافته است. حتی در صورت پایان این وضعیت، تخلیه صف نفتکش‌ها و راه‌اندازی مجدد چاه‌ها ماه‌ها زمان می‌برد. در سطح کلان‌تر، جنگ، قانون «قیمت واحد» را از بین برده است؛ به‌طوری که بشکه‌های تقریباً یکسان نفت، از ۹۷ تا ۱۴۷ دلار فروش می‌رود. معامله‌گران از این شکاف‌ها سالانه ۱۴۰ میلیارد دلار آربیتراژ کرده و سود می‌برند، اما مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها هزینه آن را می‌پردازند. در واقع نفت دیگر قیمت واحد و مشخصی ندارد و حتی قیمت واقعی آن از رقم‌های ۱۲۰ دلاری نیز فراتر رفته است.

حالا در این میان ممکن است برخی از فروشندگان و دلال‌های نفتی آمریکایی و اروپایی نیز منتفع شوند، اما واقعیت این است که عموم شهروندان در آمریکا و اروپا از این موضوع متضرر شده‌اند و حاکمان آن‌ها باید پاسخگوی مردم خود باشند. علاوه بر اینکه بسته ماندن تنگه هرمز آسیب بسیاری به مصرف‌کنندگان انرژی به‌ویژه در اروپا و شرق آسیا وارد کرده، در ابتدا کشورهایی که به نفت خلیج فارس وابستگی دارند و انرژی مورد نیاز خود را از کشورهایی چون قطر، عراق، کویت و حتی ایران تهیه می‌کردند، تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. با این حال، این مشکلات مختص کشورهایی که مستقیم از خاورمیانه تأمین می‌شدند نیست، بلکه سایر کشورها نیز اکنون تحت تأثیر افزایش جهانی قیمت نفت هستند. عملکرد تنگه هرمز تا به این لحظه نشان داده است که هرگونه تحول در این نقطه، فقط بر کشورهایی که از آنجا نفت تأمین می‌کنند اثر ندارد، بلکه کل چرخه انرژی دنیا را دچار کمبود می‌کند.

نقش تعیین‌کننده ایران در معادلات قیمت‌گذاری

حالا به‌طور مشخص و واضحی بازار نفت وابسته به تحولات سیاسی است و بر اساس آن حرکت می‌کند؛ به‌طوری که در اوج تنش‌ها، قیمت هر بشکه نفت حتی از ۱۲۰ دلار نیز عبور کرد و در مقابل، با کوچک‌ترین گشایش در تردد شناورها در تنگه هرمز، نرخ‌ها به‌تدریج پایین آمد. موضوعی که نشان می‌دهد قیمت نفت مستقیماً تحت تأثیر روند فعالیت نیروهای مسلح ایران در خلیج فارس است؛ به‌نحوی که با هر عملیات یا ناآرامی، قیمت‌ها افزایش یافته و به بیش از ۱۲۰ دلار می‌رسد و با هر گشایش یا اجازه ترددی، این قیمت‌ها به زیر ۱۰۰ دلار بازمی‌گردد. این مسئله نشان‌دهنده نقش تعیین‌کننده این تنگه در قیمت جهانی نفت است. از سوی دیگر، تداوم مسدود بودن این آبراه، اختلالی جدی در بسیاری از حوزه‌ها علاوه بر نفت ایجاد کرده که بر تمام اقتصادهای دنیا از جمله آمریکا تأثیرگذار بوده است.

پیوستگی اقتصاد جهانی و تهدید تورم در آمریکا

اگرچه آمریکایی‌ها و خصوصاً شخص ترامپ سعی دارند تبعات جنگ با ایران را برای اقتصاد آمریکا کمرنگ جلوه دهند، اما تورم آتی مواد غذایی که متأثر از بحران به‌شدت در حال افزایش است، به‌وضوح نشان می‌دهد که حتی با پایان یافتن درگیری و بازگشایی احتمالی تنگه هرمز نیز اقتصاد آمریکا تحت فشار قرار خواهد گرفت. در واقع آسیب اقتصاد آمریکا از وضعیت موجود و تداوم انسداد تنگه هرمز، صرفاً به افزایش قیمت انرژی یا بنزین در این کشور محدود نمی‌شود، بلکه بسیاری از اقتصادهای دنیا نیز متضرر خواهند شد که بخشی از این آسیب، به‌واسطه پیوستگی اقتصادهای بین‌المللی با یکدیگر، به اقتصاد آمریکا نیز سرایت خواهد کرد. ضمن اینکه موضوع کمبود یا ایجاد اخلال در تأمین بسیاری از مواد و کالاهای اساسی غیرنفتی، چالش جدی دیگری است که امروزه بخش مهمی از اقتصاد دنیا و به‌خصوص آمریکا با آن دست‌ و‌ پنجه نرم می‌کند.