میراث ماندگار شهید جمهور

گزارش- گروه سیاسی

سه سال از آن عصر مه‌آلود و تلخ در ارتفاعات ورزقان می‌گذرد؛ روزی که تقویم تاریخ انقلاب اسلامی با نام «شهدای خدمت» ورق خورد و ایران یکی از وفادارترین و خستگی‌ناپذیرترین خادمان خود را در آغوش کشید. امروز که در آستانه سومین سالگرد شهادت آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی قرار داریم، فضای منطقه و کشور حال و هوای متفاوتی دارد. ما در حالی یاد آن شهید بزرگوار را گرامی می‌داریم که به‌تازگی «جنگ رمضان» را پشت سر گذاشته‌ایم؛ نبردی که در آن اقتدار ایران اسلامی بار دیگر به رخ جهانیان کشیده شد و امروز در موقعیت «آتش‌بس» و تثبیت دستاوردهای راهبردی قرار داریم. نکته کلیدی اینجاست که ثبات و اقتدار امروز ما، ریشه در نهال‌هایی دارد که بخش‌های مهم آن در دولت سیزدهم کاشته شد. اگر امروز در میدان نبرد و دیپلماسی، دست برتر را داریم، به برکت نگاهی است که آن دولت «میدان و دیپلماسی» را نه دوگانه‌ای متضاد، بلکه بال‌هایی مکمل برای پرواز ایران می‌دانست چنانچه این موضوع را در وعده صادق یک که شهید رئیسی آن را «عقلانیت انقلابی» نامیدند می‌توان دید. شهید رئیسی با بازتعریف اقتدار ملی، مسیری را گشود که در آن ایران بدون باج‌دهی به غرب، جایگاه واقعی خود را در نظم جدید جهانی بازیافت.

*عبور از بن‌بست‌های خودساخته

یکی از بزرگترین خدمات شهید رئیسی، ابطال گزاره‌های غلطی بود که سال‌ها اقتصاد ایران را به گروگان گرفته بود. جریان غرب‌گرا در دولت‌های گذشته، نان و آب مردم و حتی واکسن کرونا را به پیوستن به معاهداتی چون FATF و احیای برجام گره زده بود. آن‌ها مدعی بودند بدون رضایت کدخدا، حتی نمی‌توان نفت فروخت. اما دولت سیزدهم در عمل نشان داد که با مدیریت جهادی و تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، می‌توان تحریم‌ها را بی‌اثر کرد. شهید رئیسی در حالی دولت را تحویل گرفت که فروش نفت به حداقل تاریخی خود رسیده بود، اما در پایان دولت او، این رقم به نزدیک ۲ میلیون بشکه در روز رسید؛ آن هم بدون آنکه ذره‌ای از مواضع اصولی کشور در قبال غرب عقب‌نشینی شود. در حوزه سلامت نیز، در حالی که مسئولان قبلی مدعی بودند به دلیل تحریم و FATF واکسن به ما نمی‌دهند، شهید رئیسی با یک دیپلماسی فعال و مقتدرانه، میلیون‌ها دوز واکسن را وارد کرد و رکورد تزریق روزانه ۱.۶ میلیون دوز را ثبت نمود تا بساط مرگ‌های ۷۰۰ نفری ناشی از کرونا برچیده شود. این نشان داد که مشکل نه در خارج، بلکه در نوع نگاه «شرق‌گرا» یا «غرب‌گرا» به مدیریت کشور بود.

* از خزانه مقروض تا رشد اقتصادی ۵.۷ درصدی

آمارهای اقتصادی، صادقانه‌ترین گواه بر عملکرد دولت شهید رئیسی هستند. او خزانه‌ای را تحویل گرفت که به قول وزیر اقتصاد وقت، نه «خالی» بلکه «مقروض» بود؛ با کسری بودجه ۴۸۰ هزار میلیارد تومانی و تورمی که به مرز ۶۰ درصد رسیده بود. اما در طی کمتر از سه سال، نرخ رشد اقتصادی که در اواخر دولت دوازدهم منفی بود، به ۵.۷ درصد رسید. نرخ بیکاری به کمترین میزان در ۲۵ سال اخیر (۸.۱ درصد) کاهش یافت و تورم با وجود جراحی‌های بزرگ اقتصادی، روند کاهشی به خود گرفت. شهید رئیسی با احیای بیش از ۹ هزار واحد تولیدی و صنعتی راکد، امید را به سفره کارگران بازگرداند. در حوزه مسکن نیز که در دولت قبل به یک آرزوی دست‌نیافتنی تبدیل شده بود، ساخت بیش از ۲.۶ میلیون واحد مسکونی را آغاز کرد. او ثابت کرد که می‌توان بدون چاپ پول بی‌رویه و با انضباط مالی، نقدینگی را از ۴۲ درصد به ۲۴ درصد رساند و همزمان پروژه‌های عظیم زیرساختی مانند انتقال آب از خلیج‌فارس و دریای عمان را پیش برد.

*دیپلماسی عزت

سیاست خارجی دولت سیزدهم، نقطه عطف اقتدار ایران بود. شهید رئیسی و شهید امیرعبداللهیان، دیپلماسی را به سمت «سیاست همسایگی» هدایت کرد. احیای روابط با عربستان، پایان دادن به تنش‌های گازی با ترکمنستان و بازگشایی مسیرهای جدید تجاری با کشورهای آسیای مرکزی، تنها بخشی از این کارنامه است. اما شاه‌بیت این موفقیت‌ها، عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری شانگهای و گروه «بریکس» بود؛ گامی بلند به سوی چندجانبه‌گرایی که ایران را در جبهه جدید قدرت جهانی در کنار روسیه، چین و دیگر قدرت‌های نوظهور قرار داد. شهید رئیسی نشان داد که می‌توان هم اهل تعامل بود و هم از موضع عزت و قدرت سخن گفت. توازن میان «میدان» و «دیپلماسی» در دولت او به قدری دقیق بود که عملیات‌های مقتدرانه‌ای چون «وعده صادق» نه‌تنها منزوی نشد، بلکه با پشتوانه دیپلماسی فعال، حقانیت و قدرت ایران را در سطح بین‌المللی تثبیت کرد. امروز اگر دولت چهاردهم پیمان‌های راهبردی با روسیه را امضاء می‌کند یا در اتحادیه اوراسیا نقش‌آفرینی دارد، تماماً میوه‌های درختی است که در باغ دولت سیزدهم به ثمر نشسته است.

*نصاب تازه خدمت؛ شخصیت شهید رئیسی در کلام رهبر شهید

رهبر شهید؛ امام خامنه ای(رضوان الله تعالی علیه) در دیدارهای مختلف پس از شهادت ایشان، تعابیری به‌کار بردند که هر کدام به‌تنهایی تبیین‌کننده یک مکتب مدیریتی است. ایشان فرمودند: «رئیسی عزیز در خدمتگزاری به کشور یک نصاب تازه‌ای را به وجود آورد.» این «نصاب تازه» یعنی بالا بردن سطح توقع مردم از مسئولان؛ یعنی مدیری که شب و روز نمی‌شناسد و برای حل مشکل یک کارخانه یا تأمین آب یک روستا، شخصاً در میدان حاضر می‌شود. رهبر شهید همچنین ایشان را مرد «صفا و صداقت» نامیدند؛ کسی که برای مردم کرامت و عزت قائل بود و حتی در برابر تندترین توهین‌ها و «زخم زبان‌ها»، با سعه صدر برخورد می‌کرد و از مسیر خدمت خارج نمی‌شد. صراحت در مرزبندی با دشمنان و اعتماد نکردن به «لبخند دشمن»، از دیگر ویژگی‌هایی بود که رهبر شهید بر آن تاکید داشتند. ایشان همچنین شهید رئیسی را با «امیرکبیر» مقایسه کردند و خاطرنشان ساختند که او در سه سال، پایه‌هایی را بنا نهاد که ثمره‌اش در سال‌های آینده برای ملت آشکار خواهد شد. این جملات نشان می‌دهد که رئیسی تنها یک رئیس‌جمهور نبود، بلکه الگویی از «مدیریت تراز انقلاب» را ارائه داد که در آن میان‌بر زدن برای حل مشکلات مردم، جایگزین بروکراسی‌های خسته‌کننده شده بود.

دولت سیزدهم؛ الگویی ماندگار برای حکمرانی در ایران

آنچه شهید رئیسی به یادگار گذاشت، تنها اعداد و ارقام نبود؛ بلکه یک «سبک مدیریتی» بود. او نشان داد که رئیس‌جمهور باید در دل بحران‌ها باشد، نه پشت میز نشین. حضور در میان کارگران هفت‌تپه، رفتن به روستاهای دورافتاده بشاگرد و لمس حقایق از نزدیک، از شهید رئیسی شخصیتی ساخت که مردم او را از خود می‌دانستند. او الگوی «سیاستمدارِ متقی» بود که اخلاق را فدای قدرت نکرد و حتی در رقابت‌های انتخاباتی، از جاده انصاف خارج نشد. رهبر شهید به‌درستی تاکید کردند که این ویژگی‌ها باید برای تمام رؤسای جمهور آینده «سرمشق» باشد. دولت او نشان داد که راه حل مشکلات ایران در «ایستادگی»، «باور به توان داخلی» و «خدمت بی‌منت» است. امروز که سه سال از آن حادثه می‌گذرد، به راحتی می‌توان گفت که میراث رئیسی بیش از هر زمان دیگری زنده است.