بازتسلیح آلمان و چالش‌های رهبری: ابرقدرت مردد اروپا

نویسنده: گرگوری روس  

اندیشکده: چتم هاوس (مؤسسه سلطنتی روابط بین‌الملل لندن)

تغییر رویکرد استراتژیک آلمان پس از جنگ اوکراین که با مفهوم «نقطه عطف» شناخته می‌شود، نشان‌دهنده تلاش برلین برای عبور از موقعیت یک قدرت صرفاً اقتصادی و پذیرش نقش رهبری نظامی و راهبردی در اروپا است. با وجود تخصیص بودجه‌های بی‌سابقه، از جمله صندوق ویژه ۱۰۰ میلیارد یورویی برای نوسازی ارتش (بوندس‌ور) و خرید جنگنده‌های اف-۳۵، آلمان در تبدیل این منابع مالی به قابلیت‌های نظامی کارآمد با چالش‌های جدی مواجه است. فقدان یک دکترین نظامی منسجم برای همگام‌سازی تعهدات مالی با استراتژی‌های عملیاتی، در کنار ضعف‌های عمیق لجستیکی و نهادی، باعث شده تا توانمندی ارتش این کشور با مقیاس هزینه‌های آن همخوانی نداشته باشد.

فراتر از چالش‌های نظامی، مسیر گذار استراتژیک آلمان به شدت تحت‌الشعاع محدودیت‌های ساختاری، سیاسی و اقتصادی داخلی قرار دارد. شکنندگی ائتلاف حاکم، افزایش قطبی‌سازی‌های سیاسی و ماهیت غیرمتمرکز ساختار حکومتی، روند تصمیم‌گیری‌های سریع در مواقع بحرانی را مختل کرده است. همزمان، مدل سنتی اقتصاد آلمان به دلیل قطع دسترسی به انرژی ارزان روسیه، تشدید رقابت با چین در صنایع صادرات‌محور و کندی در تطبیق با نوآوری‌های دیجیتال دچار فرسایش شده است؛ عواملی که تداوم و پایداری بلندمدت پروژه‌های دفاعی این کشور را در هاله‌ای از ابهام قرار می‌دهد.

در نهایت، تبدیل شدن آلمان به یک بازیگر تعیین‌کننده نیازمند دگردیسی در فرهنگ احتیاط‌محور اقتصادی و سیاسی آن است. در صورت موفقیت برلین در این مسیر، توازن قوای سنتی در قاره سبز دستخوش تغییری بنیادین خواهد شد؛ وضعیتی پیچیده که در آن کشورهای اروپایی از یک سو برای تأمین امنیت خود به رهبری آلمان وابسته خواهند شد و از سوی دیگر در برابر هژمونی و سلطه احتمالی آن مقاومت خواهند کرد.