گسترش دیپلماسی امنیتی ۲+۲ چین به آسیای مرکزی؛ گذار پکن از اقتصاد به امنیت

نویسنده: کن موریاسو  

اندیشکده: موسسه هادسون (واشینگتن دی سی)

رویکرد سیاست خارجی چین در حال گذار از اولویت‌بخشی صرف به اقتصاد، به سمت تقویت مشارکت‌های امنیتی از طریق دیپلماسی «۲+۲» (نشست مشترک وزرای خارجه و دفاع) است. پکن با درک این واقعیت که وابستگی متقابل تجاری به تنهایی برای حفظ همسویی استراتژیک کافی نیست، تلاش می‌کند بدون نقض سیاست دیرینه خود مبنی بر عدم تشکیل ائتلاف‌های نظامی رسمی، هماهنگی‌های امنیتی با همسایگانش را نهادینه کند. برگزاری نشست‌های اخیر ۲+۲ با اندونزی و کامبوج، نشان‌دهنده ورود پکن به فاز دوم استراتژی همسایگی شی جین‌پینگ است که پس از تثبیت منافع اقتصادی از طریق «ابتکار کمربند و جاده»، اکنون بر ارائه تضمین‌های امنیتی متمرکز شده است.

آسیای مرکزی، به‌ویژه کشورهای هم‌مرز با چین نظیر قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان، محتمل‌ترین و مساعدترین مقاصد بعدی برای گسترش این دیپلماسی هستند. این منطقه به دلیل فقدان اختلافات دریایی و عدم حضور در ساختار ائتلاف‌های ایالات متحده، محیطی ایده‌آل برای پکن محسوب می‌شود. از سوی دیگر، تمایل دولت‌های آسیای مرکزی برای مدیریت تهدیدات فرامرزی ناشی از افغانستان و همچنین تضعیف نقش امنیتی روسیه به دلیل جنگ اوکراین، بستر مناسبی را برای پذیرش چتر امنیتی و هماهنگی‌های دفاعی با چین فراهم کرده است.

این تحول نهادینه نشان‌دهنده تلاش پکن برای تثبیت نفوذ خود در سراسر اوراسیا و ایجاد یک «مدل امنیتی آسیایی» است. در حالی که ایالات متحده دهه‌هاست از فرمت ۲+۲ برای تحکیم ائتلاف‌های استراتژیک خود در برابر رقبا استفاده می‌کند، ورود فعالانه چین به این عرصه، نشانگر تلاش برای پر کردن خلأهای ژئوپلیتیک در اوراسیا و رقابت برای شکل‌دهی به نظم امنیتی منطقه بدون اتکا به اتحادهای سنتی است.